Trong vòng chưa đầy 500 ngày kể từ khi Tổng thống Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, ít nhất 52 người đã chết trong các cơ sở giam giữ của Cơ quan Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) — con số phản ánh một tỷ lệ tử vong đang leo thang với tốc độ đáng sợ. Đây là kết luận được công bố ngày 25/6/2026 trong báo cáo dài 73 trang mang tên “Chết trong trại giam: Tử vong gia tăng trong hệ thống giam giữ người nhập cư đang mở rộng của Mỹ” do Human Rights Watch và Physicians for Human Rights phối hợp thực hiện.
Tỷ lệ tử vong tăng 140% — con số khiến giới chuyên gia bàng hoàng
Trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ Trump thứ hai, số người bị ICE giam giữ tăng vọt 77%, từ khoảng 40.000 lên hơn 71.000 người. Nhưng đáng lo ngại hơn, tỷ lệ tử vong trong giam giữ đã tăng tới 140% — nghĩa là người chết không chỉ tăng vì số người bị giam nhiều hơn, mà còn vì điều kiện giam giữ ngày càng nguy hiểm hơn. Human Rights Watch đã phân tích dữ liệu tử vong trong ICE từ ngày 1/10/2015 đến ngày 4/6/2026, và kết quả cho thấy đây là mức tử vong cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Những cái chết được giấu kín — gia đình khóc mà không biết vì sao
Báo cáo đặc biệt ghi lại hai trường hợp gây phẫn nộ trong dư luận:
- Maksym Chernyak, 44 tuổi, người Ukraine: Bị đột quỵ sau khi thể hiện những dấu hiệu cấp cứu rõ ràng ngay trước mắt nhân viên trại giam — nhưng không ai can thiệp kịp thời. Sự chậm trễ trong việc chuyển ông đến cơ sở y tế cấp cao hơn được xác định là nguyên nhân gần như chắc chắn dẫn đến cái chết của ông.
- Lorenzo Antonio Batrez Vargas, 32 tuổi: Qua đời năm 2025 sau khi bị chẩn đoán mắc Covid-19 và bị cách ly 12 ngày. Gia đình nộp đơn yêu cầu thông tin theo Đạo luật Tự do Thông tin từ tháng 10/2025, sau đó khởi kiện vào tháng 12, nhưng đến đầu tháng 5/2026 vẫn chưa nhận được bất kỳ thông tin bổ sung nào. Mẹ của Lorenzo đau đớn nói: “Chỉ người mẹ mất con mới hiểu tôi đang cảm thấy gì. Tôi muốn có lại con, mà không thể làm gì được.”
ICE bưng bít thông tin — giám sát gần như bất khả thi
Một trong những phát hiện gây sốc nhất của báo cáo là mức độ che giấu thông tin của ICE. Theo quy định của chính cơ quan này, mỗi ca tử vong phải được công bố trong vòng 48 giờ và có báo cáo chi tiết trong vòng 30 ngày — nhưng thực tế, những quy định này liên tục bị vi phạm. Tiến sĩ Katherine Peeler, đồng tác giả báo cáo và giảng viên tại Trường Y Harvard, nhận định: “ICE hạn chế thông tin cung cấp cho Quốc hội, gia đình nạn nhân và công chúng đến mức việc giám sát gần như không thể thực hiện được. Trong những trường hợp chúng tôi tiếp cận được hồ sơ y tế, chúng tôi chứng kiến sự vi phạm nghĩa vụ chăm sóc ở mức độ không thể chấp nhận.”
Chính quyền Trump tháo gỡ cơ chế giám sát nội bộ
Báo cáo chỉ rõ rằng chính quyền Trump đã tháo dỡ các cơ chế giám sát nội bộ vốn đã hạn chế của Bộ An ninh Nội địa (DHS) — cơ quan chủ quản của ICE — khiến việc truy cứu trách nhiệm hay tìm kiếm công lý cho các nạn nhân trở nên cực kỳ khó khăn. Trong khi đó, DHS vừa được Quốc hội bổ sung ngân sách khổng lồ 70 tỷ USD cho đến năm 2029, làm dấy lên lo ngại rằng số tiền này sẽ chỉ mở rộng thêm một hệ thống đang gây hại cho người.
Lời kêu gọi khẩn cấp từ các tổ chức nhân quyền
Human Rights Watch và Physicians for Human Rights kêu gọi DHS và Quốc hội Mỹ hành động ngay lập tức, bao gồm: giảm số người bị giam giữ, ưu tiên các phương án thay thế giam giữ, đảm bảo quyền tiếp cận chăm sóc y tế đầy đủ, và thiết lập cơ chế giám sát độc lập với quyền điều tra bắt buộc mọi ca tử vong trong giam giữ. Ông Brian Root, cố vấn cấp cao về công nghệ và nhân quyền tại Human Rights Watch, nhấn mạnh: “Người ta đang chết trong các trại giam của ICE với tỷ lệ cao nhất trong nhiều năm. DHS và Quốc hội phải hành động ngay để giảm số người bị giam giữ và cải tổ toàn diện các điều kiện giam giữ.” Các tổ chức này cũng cảnh báo rằng những cái chết này có thể cấu thành vi phạm Công ước Quốc tế về Quyền Dân sự và Chính trị (ICCPR) cũng như Công ước Chống Tra tấn (CAT) mà Mỹ đã ký kết.
Leave a Reply