Ngày 8/12, ngay tại cửa khẩu quốc tế huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang, hai thanh niên người Khmer Krom vừa đặt chân trở về từ Campuchia đã lập tức bị lực lượng chức năng Việt Nam chặn lại, thẩm vấn liên tục từ 7 giờ sáng đến 5 giờ chiều — tức suốt 10 tiếng đồng hồ — trước khi bị tịch thu hộ chiếu và thả về nhà.
Bị “hỏi thăm” ngay tại cửa khẩu sau hơn 10 ngày ở Campuchia
Hai người bị bắt giữ là anh Dương Khải và anh Sa Vi, đều là những thanh niên tích cực trong việc vận động và phổ biến quyền của người dân tộc Khmer Krom. Theo lời anh Dương Khải kể lại với Đài Á Châu Tự Do (RFA) vào sáng ngày 9/12, lực lượng an ninh tỉnh Kiên Giang phối hợp với công an tỉnh An Giang và cảnh sát khu vực miền Nam đã chặn và thẩm vấn anh về chuyến đi Campuchia, đặc biệt tập trung vào việc anh đã gặp gỡ những ai trong cộng đồng người Khmer Krom ở nước ngoài.
Anh Dương Khải thuật lại: “Họ hỏi tôi sang Campuchia gặp ai, sang Thái gặp ai, đi chơi ở đâu. Họ cấm tôi tiếp xúc với các nhà báo như anh Yanh Sotharin, anh Thach Chandra, hay gặp ông Tang Sara… rồi họ thu hộ chiếu của tôi.” Chưa dừng lại ở đó, lực lượng chức năng còn vừa dùng lời lẽ ngọt nhạt thuyết phục anh “từ bỏ các hoạt động gây ảnh hưởng đến chính phủ”, vừa đe dọa thẳng thừng rằng nếu không chịu dừng, anh sẽ bị bắt giam với tội danh “gây mất an ninh quốc gia”.
Lý do tịch thu hộ chiếu: Vi phạm lệnh cấm tiếp xúc với Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom
Phía chính quyền Việt Nam cáo buộc hai thanh niên này đã vi phạm quy định của nhà nước, cụ thể là lệnh cấm cung cấp thông tin hoặc liên lạc với Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom — một tổ chức hoạt động ở nước ngoài. Đây được xem là lý do chính thức để tịch thu hộ chiếu của cả hai người mà không cần bất kỳ phán quyết nào từ tòa án.
Anh Sa Vi, người cùng bị giữ, xác nhận cả hai bị giam tại chỗ suốt 10 tiếng. Sau khi được thả, anh còn bị yêu cầu trình diện tại UBND xã để “báo cáo” về chuyến đi. Anh Sa Vi khẳng định đây là hành vi vi phạm nhân quyền nghiêm trọng: “Chúng tôi chỉ về thăm quê, vậy mà phải làm tờ khai, phải báo cáo với công an xã — như thể chúng tôi là tội phạm.”
Luật sư lên tiếng: Tịch thu hộ chiếu khi chưa có lệnh tòa án là trái luật
Luật sư Sơn Chum Chuon, Tổng thư ký Hội Khmer Krom vì Nhân quyền và Phát triển, nhận định thẳng thắn rằng hành động tịch thu hộ chiếu của công dân mà không có phán quyết của tòa án là hoàn toàn trái pháp luật. Ông nhấn mạnh: “Việc tịch thu tài sản hay giấy tờ của bất kỳ cá nhân nào đều phải thông qua cơ quan tư pháp. Đây là thẩm quyền của tòa án, không phải của lực lượng biên phòng hay công an địa phương.”
Ông Sơn Chum Chuon cho biết thêm, hai thanh niên này hoàn toàn có quyền khởi kiện ra tòa án cấp tỉnh nơi cư trú để đòi lại hộ chiếu, bảo vệ quyền tự do đi lại của mình theo luật định.
Không phải lần đầu — Nhà sư Khmer Krom cũng từng bị thu hộ chiếu
Đáng chú ý, đây không phải lần đầu tiên chính quyền Việt Nam tịch thu hộ chiếu của người Khmer Krom. Chỉ vài tháng trước, Đại đức Sương Ti — một tu sĩ Phật giáo Khmer Krom — cũng đã bị thu hộ chiếu trong hoàn cảnh tương tự. Hiện tại, cả anh Dương Khải và anh Sa Vi đã trở về quê nhà tại tỉnh Kiên Giang, nhưng vẫn trong tình trạng bị tước quyền xuất cảnh. Anh Dương Khải cho biết sẽ chính thức nộp đơn khiếu nại lên tòa án tỉnh Kiên Giang để đòi lại hộ chiếu, phục vụ nhu cầu đi lại hợp pháp của mình.
Leave a Reply