Ngày 22/1, hàng loạt tổ chức và cộng đồng người Khmer Krom trong và ngoài nước đồng loạt lên tiếng bày tỏ sự thất vọng sâu sắc trước việc chính phủ Thủ tướng Hun Sen liên tiếp tổ chức các cuộc gặp cấp cao với lãnh đạo Việt Nam, nhưng tuyệt nhiên không đề cập đến tình trạng người Khmer Krom đang bị áp bức ngay trên mảnh đất quê hương của họ.
Chính phủ Hun Sen “sợ” không dám lên tiếng?
Ông Thach Setha, Giám đốc điều hành Cộng đồng Khmer Krom, thẳng thắn tuyên bố với Đài Á Châu Tự Do (RFA) rằng chính phủ Campuchia có vẻ “sợ Việt Nam”, không dám đưa ra bất kỳ yêu cầu nào về việc tôn trọng nhân quyền của người Khmer Krom — những người bản địa đang sống trên chính mảnh đất của tổ tiên họ. Ông nhấn mạnh: “Điều này càng cho thấy rõ ràng rằng Việt Nam đang có ảnh hưởng rất lớn ở Campuchia — không thể phủ nhận.”
Phản ứng trên diễn ra ngay sau hai cuộc tiếp xúc ngoại giao dồn dập: chuyến thăm Campuchia của Chủ tịch nước Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc hồi tháng 12, và chuyến công du của Ngoại trưởng Việt Nam Bùi Thanh Sơn tuần trước. Trong cả hai lần, phía Campuchia đều không hề nêu vấn đề quyền của người Khmer Krom.
Việt Nam xin đất cho người di cư — Campuchia gật đầu không điều kiện
Điều khiến cộng đồng Khmer Krom phẫn nộ hơn là trong khi im lặng về quyền lợi của người Khmer Krom, chính phủ Campuchia lại sẵn sàng đáp ứng yêu cầu từ phía Việt Nam: bảo vệ quyền lợi cho người di cư Việt Nam — cả hợp pháp lẫn bất hợp pháp — đang sinh sống tại Campuchia. Thậm chí, chính quyền Phnom Penh còn cấp hàng trăm hecta đất tại các tỉnh ven Biển Hồ để định cư cho người Việt Nam sau khi họ bị di dời khỏi các nhà nổi.
Chủ tịch Nguyễn Xuân Phúc khi thăm Campuchia tháng 12 còn tuyên bố rằng “không có công dân nào gặp khó khăn như người Việt Nam tại Campuchia” vì thiếu giấy tờ tùy thân hợp lệ — một tuyên bố được đánh giá là gây sức ép lên phía Campuchia nhằm hợp thức hóa địa vị pháp lý cho người di cư Việt Nam.
Người Khmer Krom ngồi tù vì… bảo vệ đất tổ tiên
Trong khi các cuộc đàm phán ngoại giao diễn ra, thực trạng tại Nam Bộ (vùng người Khmer Krom gọi là Kampuchea Krom) ngày càng tồi tệ. Kể từ đại dịch COVID-19 năm 2020, nhà cầm quyền Việt Nam liên tục siết chặt quyền tự do ngôn luận và quyền về đất đai của người Khmer Krom. Cụ thể:
- Ít nhất 3 người Khmer Krom hiện đang bị giam cầm vì từ chối giao đất tổ tiên cho nhà nước Việt Nam mà không được bồi thường thỏa đáng. Họ bị tòa án Việt Nam kết án từ 9 tháng đến 2 năm tù với tội danh “chống người thi hành công vụ”.
- Một người Khmer Krom khác tại tỉnh Trà Vinh bị bắt giam vì lên tiếng bảo vệ quyền của người bản địa.
- Nhiều thanh niên Khmer Krom bị phạt hàng trăm đô la vì đăng tải thông tin về lịch sử mất đất và quyền tự quyết của dân tộc mình.
Sư sãi và lãnh đạo cộng đồng kêu gọi Campuchia “dám nói thẳng”
Đại đức Seng Ying Ratana, Trưởng ban Thông tin của Liên đoàn Khmer Krom, kêu gọi chính phủ Campuchia phải dám nói thẳng sự thật với nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam: “Mỗi khi yêu cầu đưa người Việt Nam về nước, phải đồng thời yêu cầu Việt Nam tôn trọng nhân quyền của người Khmer Krom — những chủ nhân thực sự của vùng đất Kampuchea Krom. Khi chính phủ sang thăm Việt Nam, xin hãy ghé thăm các ngôi chùa Khmer trên mảnh đất đó.”
Trước những chỉ trích này, người phát ngôn của Đảng Nhân dân Campuchia (CPP), ông Chhim Phalvorn, khẳng định chính phủ và đảng cầm quyền “luôn quan tâm đến người Khmer ở nước ngoài” và cho rằng không cần thiết phải công khai hóa các nỗ lực bảo vệ quyền công dân Khmer. Tuy nhiên, giải thích này không thuyết phục được cộng đồng Khmer Krom, những người cho rằng sự im lặng của Phnom Penh chính là bằng chứng rõ ràng nhất về tầm ảnh hưởng của Hà Nội lên chính quyền Hun Sen.
===
Leave a Reply