Ngày 4/6/2023, một sự kiện gây phẫn nộ đã xảy ra tại chùa Bô Thi Chu La Ma Ni Che Ti Ya, thôn Chê Ti Ya, xã Chap Phloeng, huyện Thkouv, tỉnh Trà Vinh (Prey Trapeang): khoảng 50 người mặc thường phục, nhiều người đeo khẩu trang và mũ che mặt, đột ngột xông vào khuôn viên chùa, dùng bạo lực đánh đập sư sãi và người dân Khmer Krom đang tổ chức lễ tưởng niệm 74 năm ngày vùng đất Kampuchea Krom bị chuyển giao cho Việt Nam.
Nhân chứng kể lại: “Họ đánh tôi thẳng vào đầu”
Ông Than Nhya, một người dân tại Trà Vinh, kể lại với đài Á Châu Tự Do (RFA) rằng vào khoảng hơn 1 giờ chiều, nhóm người mặc thường phục này chia thành từng tốp xông vào chùa, túm cổ áo sư sãi, xô ngã phụ nữ Khmer xuống đất, và dùng tay đánh liên tiếp vào người ông cùng nhiều người khác khiến nhiều người bị thương. “Họ mặc đồ thường, trông như người bình thường, nhưng hung hãn như côn đồ. Có người bị thương tay, có người sưng tay. Còn tôi bị đánh ba bốn cái thẳng vào đầu” — ông Than Nhya thuật lại.
Lột áo, cướp điện thoại — xóa sạch bằng chứng
Không dừng lại ở bạo lực thể xác, nhóm người này còn ép buộc người dân Khmer Krom cởi bỏ những chiếc áo thun in hình cờ Khmer Krom và dòng chữ kỷ niệm 74 năm ngày chuyển giao lãnh thổ. Họ cũng cố tình giật điện thoại của nhiều người nhằm ngăn chặn việc quay phim, chụp ảnh ghi lại sự việc — một hành động mà nhiều người cho là nhằm xóa bỏ bằng chứng về vụ đàn áp.
74 năm — ngày tưởng niệm bị cấm tại chính quê hương
Ngày 4/6 hằng năm là ngày tưởng niệm sự kiện năm 1949, khi thực dân Pháp đơn phương chuyển giao 21 tỉnh vùng đất Kampuchea Krom cho Việt Nam quản lý mà không hề hỏi ý kiến người dân Khmer bản địa. Lễ tưởng niệm này được cộng đồng Khmer Krom tổ chức tại nhiều quốc gia trên thế giới, nhưng theo RFA, tại chính vùng đất Kampuchea Krom, lễ này năm nào cũng bị chính quyền Việt Nam cản trở.
Phnom Penh lên tiếng — lịch sử bị xóa sổ có chủ đích?
Cùng ngày, tại Phnom Penh, các sư sãi và người dân Khmer Krom cũng tổ chức lễ tưởng niệm theo nghi thức Phật giáo. Ông Sorn Yuong, Chủ tịch Ban Thư ký Hiệp hội Khmer Kampuchea Krom, cho biết trước năm 1975, người Khmer Krom và Khmer trung tâm vẫn còn duy trì liên hệ trong lĩnh vực giáo dục bằng tiếng Khmer từ bậc tiểu học đến trung học. Tuy nhiên, sau khi cộng sản Việt Nam lên nắm quyền ngày 30/4/1975, mọi mối liên hệ đó bị cắt đứt hoàn toàn.
Ông Sorn Yuong cáo buộc chính quyền Việt Nam trong gần 40 năm qua đã tước bỏ bản sắc dân tộc bản địa của người Khmer Krom, ép họ trở thành “dân tộc thiểu số”, xóa mù chữ Khmer, thậm chí lén lút đổi quốc tịch của một số người Khmer Krom sang quốc tịch Việt Nam mà họ không hay biết. “Trường dạy chữ Khmer trong chùa còn rất ít, bị kiểm soát cực kỳ chặt chẽ. Môn lịch sử và địa lý Khmer bị cấm hoàn toàn” — ông Sorn Yuong tố cáo.
Cộng đồng quốc tế bắt đầu chú ý — cuộc đấu tranh chưa dừng
Hiệp hội Khmer Kampuchea Krom cho biết dù cuộc đấu tranh chưa đạt được mục tiêu cuối cùng, tổ chức này đã được nhiều tổ chức quốc tế công nhận tư cách thành viên — điều chưa từng có trong lịch sử — và cộng đồng quốc tế ngày càng quan tâm đến tình trạng người Khmer Krom bị đàn áp. Người dân Khmer Krom kêu gọi toàn thể cộng đồng Khmer đoàn kết, tiếp tục đấu tranh bất bạo động theo luật pháp quốc tế, yêu cầu Việt Nam tôn trọng nhân quyền và quyền tự do của người dân tộc bản địa theo các công ước của Liên Hợp Quốc.
Leave a Reply