Một ngôi trường vừa được gần 100 gia đình người Khmer Krom chung tay xây dựng tại xã Kampong, huyện Prasat Thmei, tỉnh Sóc Trăng — dùng để thực hành Phật giáo và dạy chữ Khmer cho con em — đang đứng trước nguy cơ bị chính quyền Việt Nam cưỡng chế phá dỡ. Vụ việc đã leo thang đến mức Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) phải lên tiếng, kêu gọi chính quyền Tổng thống Joe Biden trực tiếp can thiệp.
Xây gần xong thì bị cấm — chính quyền ra lệnh tháo dỡ
Đầu năm 2021, gần 100 hộ dân Khmer Krom tại xã Kampong đã nộp đơn xin phép xây dựng trường học cộng đồng. Tuy nhiên, chính quyền địa phương không hề hồi âm. Đến khi công trình gần hoàn thành, nhà chức trách mới bất ngờ xuất hiện — không phải để cấp phép, mà để ra lệnh đình chỉ và cưỡng ép tháo dỡ toàn bộ công trình đã xây.
Tháng 10 vừa qua, chính quyền Việt Nam tiếp tục huy động lực lượng, tìm cách phá bỏ ngôi trường này. Thế nhưng, người dân Khmer Krom đã đồng loạt đứng lên phản đối, kiên quyết không để công trình do cộng đồng người Khmer khắp thế giới góp tiền xây dựng bị san phẳng.
USCIRF vào cuộc: Yêu cầu Mỹ gây sức ép với Hà Nội
Trước tình hình đó, ông Frederick Davie — Chủ tịch USCIRF, cơ quan độc lập của chính phủ liên bang Mỹ được thành lập năm 1998 theo Luật Tự do Tôn giáo Quốc tế — đã chính thức kêu gọi chính quyền Biden can thiệp ngoại giao, yêu cầu phía Việt Nam dừng mọi hành động xâm phạm quyền tự do tôn giáo của người Khmer Krom. USCIRF có nhiệm vụ giám sát tình hình tự do tôn giáo toàn cầu và đưa ra khuyến nghị trực tiếp cho Tổng thống, Ngoại trưởng và Quốc hội Mỹ.
“Họ cố tình xóa bỏ ngôn ngữ và bản sắc của chúng tôi”
Ông Kim Khim, đại diện cộng đồng Khmer Krom, cho biết dù đối mặt với áp lực, ngôi trường hiện đã hoàn thành và đang dạy chữ Khmer cho gần 100 em nhỏ, đồng thời là nơi sinh hoạt Phật giáo của bà con trong vùng. Ông thẳng thắn: “Việt Nam không muốn chúng tôi thực hành tôn giáo và truyền lại chữ Khmer cho thế hệ sau — đó là điều ai cũng hiểu. Chúng tôi càng cố gìn giữ, họ càng tìm cách phá.”
Về lịch sử và nguồn gốc vùng đất, ông Kim Khim cho biết dù không được phép đưa vào chương trình chính thức, các thầy cô vẫn truyền miệng cho học sinh: “Chúng tôi là chủ nhân của vùng đất này. Các em nhỏ biết điều đó và vẫn đang tiếp tục đấu tranh.”
Việt Nam trả thù người lên tiếng — dù đang ngồi trong Hội đồng Nhân quyền LHQ
Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom tố cáo nhà chức trách Việt Nam đang áp dụng chiến thuật trả đũa nhắm vào những người Khmer Krom dám lên tiếng đòi quyền dân tộc bản địa: liên tục triệu tập, thẩm vấn và đe dọa bắt giam nhiều thanh niên Khmer Krom. Điều đáng chú ý: Việt Nam hiện là thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2023–2025 — một sự mâu thuẫn trắng trợn giữa cam kết quốc tế và hành động thực tế trong nước.
Báo cáo Mỹ: Việt Nam dùng “an ninh quốc gia” để siết tự do tôn giáo
Báo cáo Tự do Tôn giáo năm 2021 của Bộ Ngoại giao Mỹ ghi nhận: dù Hiến pháp Việt Nam bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, luật pháp nước này vẫn cho phép chính quyền hạn chế thực hành tôn giáo với lý do “an ninh quốc gia” và “trật tự xã hội”. Các lãnh đạo tôn giáo không được nhà nước công nhận thường xuyên bị sách nhiễu, bắt giam, thậm chí bị bạo lực. Tình trạng này không thay đổi suốt từ năm 2019 đến nay, đặc biệt nhắm vào các cộng đồng dân tộc thiểu số như người Thượng (Montagnard) và người Khmer Krom.
Tính đến ngày 21/11, chính phủ Việt Nam vẫn chưa có phản hồi chính thức nào trước kiến nghị của USCIRF.
Leave a Reply