Hà Nội vừa tung ra bản đồ quy hoạch khiến cả thủ đô “câm nín”: một trục đại lộ cảnh quan dọc hai bờ sông Hồng với quy mô 10 làn xe MỖI PHÍA — con số nghe qua đã đủ choáng váng. Đó là chưa kể đến 5 cây cầu hoàn toàn mới, hệ thống công viên, khu vui chơi, đô thị hiện đại… tất cả trải dài trên diện tích lên tới 11.418 héc-ta. Nhưng đằng sau những con số hoành tráng ấy, một câu hỏi nặng trĩu đang khiến hàng nghìn hộ dân mất ngủ: “Chúng tôi sẽ ra đi thế nào?”
10 LÀN XE, 5 CẦU MỚI: BẢN VẼ “KHỦNG” CHƯA TỪNG CÓ
Theo đồ án đang được lấy ý kiến, mỗi bờ sông sẽ có tuyến chính 6 làn xe cộng đường gom 4 làn — tổng cộng mỗi phía là 10 làn. Nhân đôi lên vì có hai bờ, đây là quy mô giao thông chưa từng xuất hiện ở bất kỳ đâu tại Việt Nam. Dự án dự kiến triển khai từ 2026 đến 2038, chia thành 18 dự án thành phần. Trên giấy, đây là “động lực phát triển mới” cho thủ đô. Nhưng thực tế?
Những con đường ùn tắc hàng ngày giờ đây sẽ phải “ngước nhìn” trước quy mô siêu khủng này. Tuy nhiên, ai sẽ hưởng lợi — nhà đầu tư hay người dân? Chi phí cuối cùng là bao nhiêu? Và quan trọng nhất: đất đai sẽ được “xử” ra sao?
11.418 HÉC-TA ĐẤT: “NUỐT” BAO NHIÊU NHÀ DÂN?
Con số 11.418ha không phải con số nhỏ. Đó là diện tích tương đương hàng chục quận nội thành, nơi sinh sống của hàng vạn — thậm chí hàng trăm nghìn — hộ dân. Khi đại lộ được kéo dài, cầu được dựng lên, công viên được mở rộng, tất cả đều cần… đất. Và đất ấy, phần lớn đang có chủ.
Vấn đề nóng bỏng nhất hiện nay chính là đề xuất sửa Luật Đất đai cho phép thu hồi đất trước khi hoàn tất bồi thường và tái định cư. Điều này có nghĩa: người dân có thể phải rời nhà trước, nhận tiền sau — một kịch bản khiến không ít hộ gia đình rơi vào cảnh “màn trời chiếu đất”, không biết nương tựa vào đâu.
BỒI THƯỜNG – TÁI ĐỊNH CƯ: MIỆNG NÓI NGỌT, TAY LÀM… ĐẮNG?
Lịch sử các dự án lớn ở Việt Nam đã nhiều lần chứng kiến những vụ việc bồi thường kéo dài, tái định cư trì trệ, giá đất định giá thấp hơn thị trường. Người dân mất nhà, mất đất, nhưng số tiền nhận được không đủ để mua lại chỗ ở mới tương đương. Thậm chí có trường hợp phải chờ hàng năm trời mới được nhận tiền đầy đủ.
Giờ đây, với đề xuất cho phép thu hồi đất trước khi hoàn tất bồi thường, nỗi lo ấy lại tăng gấp bội. Nếu cơ chế không minh bạch, giám sát không chặt chẽ, người dân có nguy cơ trở thành “con tin” của tiến độ dự án. Và khi ấy, câu hỏi đặt ra: Đại lộ hiện đại được xây trên nỗi đau của bao nhiêu gia đình?
“LỚN” CHƯA CHẮC ĐÃ “HIỆU QUẢ” — DƯ LUẬN CẦN GÌ HƠN PHỐI CẢNH ĐẸP?
Một thủ đô phát triển đương nhiên cần hạ tầng hiện đại. Nhưng “hiện đại” không có nghĩa là cứ vẽ đường thật rộng, cầu thật nhiều là xong. Đằng sau mỗi con số ấn tượng cần có:
- Con số minh bạch: Tổng vốn đầu tư bao nhiêu? Nguồn vốn từ đâu? Ai là nhà đầu tư chính?
- Cơ chế công khai: Thu hồi đất như thế nào? Bồi thường theo tiêu chí gì? Giám sát ra sao?
- Cam kết cụ thể: Người dân được tái định cư ở đâu? Khi nào? Với điều kiện như thế nào?
Bởi lẽ, đại lộ có thể đổ bằng bê tông, nhưng niềm tin thì không thể xây bằng khẩu hiệu. Khi một bên là tầm nhìn “thủ đô xanh, hiện đại”, bên kia là hàng vạn mái nhà đang run rẩy chờ ngày bị thu hồi — thì điều dư luận cần không phải là một bức tranh đẹp trên giấy, mà là sự trung thực, công bằng và có trách nhiệm.
HÀNG NGHÌN GIA ĐÌNH ĐANG CHỜ CÂU TRẢ LỜI
Đại lộ sông Hồng có thể thay đổi diện mạo Hà Nội. Nhưng liệu nó có thay đổi tốt đẹp cuộc sống người dân, hay chỉ là một “siêu dự án” phục vụ lợi ích của nhóm nhỏ? Liệu người dân có được lắng nghe, hay chỉ là những con số thống kê trong hồ sơ giải phóng mặt bằng?
Câu trả lời sẽ quyết định: Hà Nội xây dựng một đại lộ cho dân, hay một đại lộ trên nỗi đau của dân.
Bình luận