Từ ngày mồng9 đến 11 tháng Chét theo Phật lịch 2566, người Khmer khắp nơi đồng loạt tổ chức Tết cổ truyền với đủ nghi lễ, trò chơi dân gian và các hoạt động văn hóa đặc sắc. Thế nhưng, điều đáng chú ý là nhiều người Khmer Krom đang sinhống tại Campuchia l khẳng định thẳng thắn:ăn Tết ở quê nhà — vùng đất Campuchia Krom (Nam Bộ, Việt Nam) — vui hơn hẳn ở Phnom Penh.
Xa quê hơn thập kỷ, vẫn không quên đường về
Ông Kim Tara, thợ cắt tóc quê gốc tỉnh Prey Nokor (Sóc Trăng), đã sinh sống tại thủ đô Phnom Penh hơn 10 năm. Nói chuyện với phóng viên báo Prey Nokor và Đài VOK Khmer Krom (VOKK), ông thừa nhận dù phong tục hai nơi không khác nhau là mấy, nhưng mỗi dịp Tết Khmer hay lễ Pchum Ben,ông đều tìm cách về quê. Lý do ông đưa ra rất đơn giản nhưng đầy cảm xúc: các trò chơi dân gian truyền thống được tổ chức quy mô hơn, người tham gia đông hơn, và bầu không khí đậm chất Khmer hơn nhiều so với những gì ông trải nghiệm tại Campuchia.
Chùa chiền là trái tim của lễ hội
Bà San Sokna, người bán nước mía gần Bệnh viện Hữu nghị Campuchia – Nga tại Phnom Penh, quêở huyện Kanchorng, tỉnh Prey Trapeang (Trà Vinh), cho biết điểm khác biệt lớn nhất nằm ở nơi tổ chức lễ hội. Tại vùng Campuchia Krom, toàn bộ hoạt động lễ Tết — từném còn, đánh trống, kéo co đến múa vòng — đều diễn ra tập trungại các ngôi chùa, từ sáng sớm khi người dân mang cơm dâng lên các sư thầy cho đến tận đêm khuya với những trò chơi dân gian sôi nổi. Sự tập trung đó tạo nên một không gian cộng đồng gắn kết mà theo bà, khó tìm thấy ở nơi khác.
Mạng xã hội lan truyền, cả thế giới Khmer tò mò
Ông Lim Vangkev, quê huyện Thkouv, tỉnh Prey Trapeang, người thường xuyên về thăm quê mỗi dịp lễ lớn, tiết lộ thêm một yếu tố bất ngờ: chính mạng xã hội đang làm bùng nổ sức hút của Tết Khmer Krom. Giới trẻ và người lớn tuổi tại Campuchia Krom cùng nhau quay phim, chụp ảnh các nghi lễ và trò chơi truyền thống rồi phát tán rộng rãi, khiến người Khmer khắp nơi — kể cả những người gốc Campuchia — tò mò muốn đến tận mắt chứng kiến. Nhiều người đã thực sự vượt biên giới đến Campuchia Krom để trải nghiệm Tết theo cách này.
“Không giữ được truyền thống, coi như không còn là người Khmer”
Ông Sorn Set, Chủ tịch Hội đồng Liên minh Sinh viên Khmer Krom tại Campuchia, phát biểu tại lễ đón Tết tổ chức ở khu Boeung Prey Nokor, phường Boeng Klong, quận Sen Sok, Phnom Penh, với lời lẽ đanh thép:“Dù đang sống dưới sự quản lý của chính quyền Việt Nam, người Khmer Krom vẫn gìn giữ trọn vẹn các nghi lễ văn hóa truyền thống Khmer — để khẳng định rằng họ là người Khmer, là chủ nhân của vùng đất họ đang sinh sống.”Ông cảnh báo thẳng: nếu người Khmer Krom không chủ động gìn giữ bản sắc, người ta sẽ có cơ sở để nói rằng không còn người Khmer nào tồn tại trên vùng đất Campuchia Krom nữa.
Tết Khmer kéo dài 3 ngày vớiý nghĩa đặc biệt
Theo tài liệu của Bộ Văn hóa và Mỹ thuật Campuchia, Tết cổ truyền Khmer diễn ra đúng 3 ngày với ba tên gọi riêng biệt:
- Ngày 1— Maha Sangkran: ngày đón thần năm mới xuống trần gian nhận nhiệm vụ từ thần năm cũ.
- Ngày 2 — Virak Wanabat: ngày dâng cúng và làm phước thiện.
- Ngày 3 — Leung Sak: ngày tắm tượng Phật và chúc phúc năm mới.
Thời điểm chính xác giao thừa — giờ phút thần năm mới chính thức tiếp quản — được tính toán dựa theo thuật toán thiên văn cổ đại gọi là Maha Sangkrant, một di sản tri thức đặc biệt của người Khmer được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Leave a Reply