Một sa di người Khmer Krom hoạt động nhân quyền vừa bị Hội Đoàn kết Sư sãi Yêu nước Việt Nam — tổ chức được chính quyền Hà Nội hậu thuẫn — ra thông báo “xóa tư cách tu sĩ” và cấm cửa toàn bộ chùa Khmer trên địa bàn tỉnh Sóc Trăng. Đây là vụ việc mới nhất trong chuỗi đàn áp tôn giáo mà tổ chức Theo dõi Nhân quyền Quốc tế (HRW) vừa ghi nhận trong Báo cáo Nhân quyền Thế giới năm 2023.
Lệnh truy tìm “kẻ chứa chấp” sa di trong chùa
Hội Đoàn kết Sư sãi Yêu nước tỉnh Sóc Trăng đã ban hành công văn gửi đến tất cả trụ trì các chùa trong tỉnh, yêu cầu không được thừa nhận sa di Dương Khải là tu sĩ hợp pháp. Nghiêm trọng hơn, công văn còn quy định: nếu phát hiện sa di Dương Khải lưu trú tại bất kỳ chùa nào, trụ trì phải báo cáo ngay lập tức. Trụ trì nào che giấu thông tin hoặc cho sa di này cư trú sẽ bị “xử lý theo pháp luật” — một lời đe dọa rõ ràng nhắm vào toàn bộ tăng đoàn Khmer Krom trong tỉnh.
Sa di Dương Khải là ai mà bị “truy nã” khắp chùa?
Sa di Dương Khải vốn là một nhà hoạt động nhân quyền và quyền lao động người Khmer Krom. Trước đây, ông đã từng bị chính quyền Việt Nam triệu tập thẩm vấn, đe dọa và phạt tiền khoảng 10 lần vì các hoạt động nhân quyền của mình. Ông quyết định xuất gia để tiếp tục theo đuổi quyền tự quyết cho cộng đồng Khmer Krom, và đã thọ giới tại chùa Mongkol Buri Tronom Sek ở tỉnh Long An — đúng theo giáo luật Phật giáo. Tuy nhiên, luật Việt Nam quy định người Khmer Krom phải thọ giới tại tỉnh nơi họ đang sinh sống và phải được sự chấp thuận của tổ chức sư sãi do nhà nước kiểm soát trước — một rào cản hành chính bị giới nhân quyền quốc tế chỉ trích là công cụ kiểm soát tôn giáo.
Liên đoàn Khmer Krom và HRW đồng loạt lên án
Thượng tọa Sơn Yingratana, Trưởng ban Thông tin của Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom, khẳng định sa di Dương Khải đã thọ giới đúng theo giáo luật Phật giáo, không vi phạm bất cứ điều luật nào của đạo. Ông tuyên bố: “Đây là hành động trả thù, bức hại của chính quyền Việt Nam. Ở Campuchia Krom, nếu một người muốn xuất gia tại chùa nào, ở tỉnh nào trên toàn cõi đất Khmer Krom, điều đó không hề vi phạm giáo luật.” Liên đoàn cũng cho biết sẽ gửi thư kiến nghị đến các tổ chức nhân quyền quốc tế và Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, yêu cầu can thiệp để Việt Nam chấm dứt vi phạm quyền tự do tôn giáo của người Khmer Krom.
HRW: Việt Nam đang gia tăng đàn áp có hệ thống
Vụ việc xảy ra đúng thời điểm HRW công bố Báo cáo Nhân quyền Thế giới 2023, trong đó ghi nhận Việt Nam đang siết chặt các quyền cơ bản của công dân và xã hội dân sự, bao gồm quyền tự do ngôn luận, lập hội, tụ họp ôn hòa, đi lại và tôn giáo. Ông Phil Robertson, Phó Giám đốc phụ trách khu vực châu Á của HRW, nhận định với Đài Á Châu Tự Do rằng chính quyền Việt Nam đang có hệ thống bắt bớ, thẩm vấn và phân biệt đối xử với thanh niên, lãnh đạo cộng đồng và các nhà sư Khmer Krom dám lên tiếng. Ông Robertson cũng kêu gọi Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và các đối tác thương mại lớn của Việt Nam công khai lên tiếng về tình trạng này và yêu cầu Hà Nội tôn trọng quyền của cộng đồng Khmer Krom.
Sa di Dương Khải vẫn ở lại chùa, khẳng định không sai luật Phật
Tính đến ngày 16 tháng 1, sa di Dương Khải vẫn đang lưu trú tại chùa Mongkol Buri Tronom Sek ở tỉnh Long An. Trên trang Facebook cá nhân, ông khẳng định việc xuất gia của mình đã được trụ trì chùa thừa nhận và hoàn toàn đúng giáo luật Phật giáo. Ông cũng nhấn mạnh: “Các chùa Khmer Krom được xây dựng bởi tổ tiên người Khmer Krom — đó không phải là tài sản hay quyền hạn của Việt Nam.” Đài Á Châu Tự Do cho biết chưa thể liên lạc trực tiếp với sa di Dương Khải để lấy phản hồi về quyết định không công nhận của phía Việt Nam.
Leave a Reply