Sau nhiều tháng thu thập bằng chứng, phỏng vấn nạn nhân và tổ chức liên tiếp 5 vòng tham vấn, liên minh gồm 10 tổ chức người Khmer Krom đang gấp rút hoàn thiện một bản báo cáo chung để trình lên Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc — nhằm tố cáo những vi phạm nhân quyền mà họ cho là đang xảy ra công khai với cộng đồng người Khmer Krom ngay trên chính đất Việt Nam.
Báo cáo được chuẩn bị kỹ lưỡng suốt nhiều tháng
Bản báo cáo được xây dựng qua 5 diễn đàn tham vấn diễn ra từ tháng 3 đến tháng 8 năm 2023. Trong quá trình soạn thảo, các tổ chức đã trực tiếp phỏng vấn nạn nhân người Khmer Krom, các nhà hoạt động nhân quyền và nhiều bên liên quan, đồng thời đối chiếu với các khuyến nghị từ 3 vòng UPR trước đó mà Việt Nam đã nhận nhưng bị cho là thực hiện “nhỏ giọt”.
6 điểm cáo buộc gây chấn động
Báo cáo được chia thành 6 nội dung trọng tâm, phản ánh bức tranh u ám về cuộc sống của người Khmer Krom dưới sự quản lý của nhà nước Việt Nam:
- Bị phân biệt đối xử và bất bình đẳng so với người Kinh trong nhiều lĩnh vực đời sống.
- Quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí bị siết chặt.
- Quyền lập hội và tự do hội họp bị hạn chế.
- Tự do tín ngưỡng, tôn giáo bị kiểm soát.
- Quyền được học bằng tiếng mẹ đẻ bị phân biệt đối xử.
- Quyền sở hữu đất đai và quyền lao động chưa được bảo đảm.
Việt Nam bị tố “nói một đằng, làm một nẻo”
Báo cáo kết luận thẳng thắn rằng chính phủ Việt Nam chưa thực thi đầy đủ ngay cả luật pháp của chính mình, bao gồm Hiến pháp, Luật Tôn giáo và các chính sách giáo dục. Đặc biệt, Luật An ninh mạng, Bộ luật Hình sự và Luật An ninh xã hội bị cho là mâu thuẫn với Hiến pháp và các công ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết — đồng nghĩa với việc Hà Nội đang vi phạm chính những cam kết của mình trước cộng đồng quốc tế.
Ba vòng khuyến nghị — thực thi gần như bằng không?
Số liệu thống kê từ các vòng UPR trước khiến nhiều người giật mình:
- UPR vòng 1 (2009): 60 quốc gia đưa ra 123 khuyến nghị, Việt Nam chấp thuận 96.
- UPR vòng 2 (2014): 256 khuyến nghị được đưa ra, Việt Nam chấp thuận 195.
- UPR vòng 3 (2019): 221 khuyến nghị, Việt Nam chấp thuận tới 220 — gần như toàn bộ.
Chấp thuận nhiều như vậy, nhưng theo các tổ chức Khmer Krom, thực tế triển khai lại vô cùng hạn chế.
“Phải tiếp tục tố cáo để Việt Nam không thể phủi tay”
Ông Tăng Sareth, thành viên Hội đồng Quản trị của Hiệp hội Khmer Krom vì Nhân quyền và Phát triển, thẳng thắn tuyên bố: “Nếu các tổ chức và các quốc gia ngừng đưa ra khuyến nghị, Việt Nam sẽ coi như quên hẳn những gì đã cam kết. Ngược lại, nếu chúng ta tiếp tục nhắc nhở và gây áp lực, chính phủ Việt Nam sẽ phải xấu hổ và buộc phải thực thi thêm những gì họ đã thừa nhận.” Đây chính là lý do liên minh quyết tâm nộp báo cáo lên LHQ trong kỳ UPR vòng 4 sắp tới.
Leave a Reply