Những con số “nở nang” và câu hỏi khó ai dám trả lời
Nhìn vào bảng kim ngạch xuất khẩu, ai cũng có lý do để tự hào: nhà máy mọc lên như nấm, hàng hóa đi khắp năm châu, cụm từ “Made in Vietnam” in trên bao bì ngày càng nhiều. Nhưng đằng sau bức tranh hồng ấy là một câu hỏi buốt giá mà không mấy ai dám đối mặt: bao nhiêu phần trăm giá trị thực sự do Việt Nam tạo ra?
Kịch bản quen thuộc: linh kiện Trung Quốc, “vít vài con ốc”, xuất đi thế giới
Một kịch bản đã không còn xa lạ: linh kiện, nguyên liệu từ Trung Quốc được chuyển sang Việt Nam, lắp ráp hoặc gia công tại các khu công nghiệp, rồi xuất khẩu sang Mỹ và các thị trường khác. Nhãn “Made in Vietnam” được dán lên — và thế là xong.
Nói một cách châm biếm, nếu chỉ cần nhập linh kiện về, bắt vít vài con ốc, đóng gói rồi xuất đi là có thể tự hào về “năng lực sản xuất”, thì việc trở thành cường quốc công nghiệp có lẽ cũng chẳng khó đến thế!
Việt Nam đang “tiến lên” hay chỉ đứng “ở giữa” cho hàng hóa đi qua?
Điều đáng lo không phải là Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu — đó là điều tất yếu. Vấn đề nằm ở chỗ: Việt Nam đang thực sự tiến lên những nấc thang cao hơn của chuỗi giá trị, hay chỉ đứng ở giữa để hàng hóa đi qua?
Một nền công nghiệp thực sự phải tự tạo ra công nghệ, thương hiệu, thiết kế, linh kiện và giá trị gia tăng của riêng mình. Nếu chỉ dừng ở khâu lắp ráp, nền kinh tế có thể tăng trưởng về con số nhưng vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào bên ngoài.
Câu hỏi dành cho chính chúng ta
Vậy câu hỏi cần được đặt ra một cách thẳng thắn là:
Việt Nam đang thực sự trở thành một trung tâm sản xuất của thế giới, hay chỉ đang khoác lên hàng hóa của nước khác một chiếc áo mang nhãn “Made in Vietnam”?
Bình luận