Tết Chol Chnam Thmay — lễ hội lớn nhất trong năm của người Khmer — đang đến gần, nhưng với hàng ngàn người Khmer Krom đang sinh sống tại Campuchia, đây lại là khoảng thời gian khơi dậy nỗi nhớ quê hương da diết nhất. Quê hương của họ — vùng đất mà người Khmer gọi là Kampuchea Krom (tức vùng Nam Bộ Việt Nam) — vẫn còn đó, nhưng con đường trở về lại vô cùng gian nan.
Bán mì xào mưu sinh ở Phnom Penh, lòng vẫn hướng về quê cũ
Ông Kim San, một người bán mì xào mưu sinh tại khu Stung Meanchey, thủ đô Phnom Penh, quê gốc ở huyện Thakeo, tỉnh Prey Veng (Kampuchea Krom), tâm sự với đài VOK rằng nhiều năm qua ông không thể về quê ăn Tết. Lý do: đại dịch Covid-19 hoành hành cả ở Campuchia lẫn vùng đất Kampuchea Krom, cộng thêm chi phí qua cửa khẩu và các khoản phát sinh khác ngày càng đắt đỏ khiến ông đành lực bất tòng tâm.
“Ở dưới (Kampuchea Krom) vui hơn nhiều. Mình được đến chùa, làm lễ, cúng bái, tưởng nhớ ông bà tổ tiên. Chùa ở dưới đó rộng rãi, kiến trúc đẹp hơn, và phong tục được giữ gìn rất tốt” — ông Kim San bùi ngùi chia sẻ.
Người phụ nữ Khmer Krom: “Cứ mở biên giới là tôi về ngay!”
Cùng cảnh ngộ, bà Tae Sokha — người Khmer Krom gốc tỉnh Baraj (Kampuchea Krom), hiện sống một mình tại Phnom Penh — không giấu được xúc động khi nhìn thấy những hình ảnh lễ hội Tết Khmer tràn ngập mạng xã hội. Bà nói thẳng: “Cứ mở biên giới là tôi muốn về một hai lần ngay. Vui lắm, được gặp anh em họ hàng, hạnh phúc lắm. Ở đây (Phnom Penh) một mình, còn ở Kampuchea Krom có cả gia đình.”
Theo bà Sokha và nhiều người Khmer Krom khác, một trong những rào cản lớn không chỉ là Covid-19 hay tiền bạc, mà còn là sự kiểm soát và áp lực từ phía chính quyền Việt Nam đối với cộng đồng Khmer Krom — khiến nhiều người ngại ngùng, thậm chí sợ hãi khi nghĩ đến chuyện về quê.
Ngôi chùa Khmer Krom giữa lòng Phnom Penh — chốn nương náu tinh thần
Dù không thể về quê, người Khmer Krom tại Campuchia vẫn có một nơi để gửi gắm tâm hồn: chùa Samaki Rangsey tọa lạc tại khu Stung Meanchey, quận Meanchey, Phnom Penh — được biết đến rộng rãi là “chùa Khmer Krom” giữa lòng thủ đô Campuchia.
Đại đức Kong Ratanasaray, trụ trì chùa Samaki Rangsey, cho biết các nghi lễ Phật giáo và phong tục đón Tết tại đây hoàn toàn giống với ở Kampuchea Krom. Ngài khẳng định chùa sẽ tổ chức đầy đủ các hoạt động đón Tết như mọi năm để đón tiếp bà con Phật tử, đặc biệt là cộng đồng Khmer Krom đang sinh sống xa quê.
“Chùa Samaki Rangsey không có gì khác so với mọi năm. Chúng tôi sẽ chuẩn bị đầy đủ để đón bà con Phật tử, đặc biệt là anh chị em Khmer Krom đang sống ở đây. Phần lớn họ không về quê được vì Covid-19 kéo dài quá lâu rồi” — Đại đức Ratanasaray chia sẻ.
Thủ tướng Hun Sen cho phép đón Tết bình thường — nhưng biên giới vẫn là ẩn số
Thủ tướng Campuchia Hun Sen mới đây tuyên bố sẽ tổ chức Tết Chol Chnam Thmay trở lại bình thường sau 2 năm gián đoạn vì đại dịch, người dân có thể đi lại vui chơi trên toàn quốc, với điều kiện tuân thủ biện pháp phòng dịch “3 không, 3 bảo vệ”. Tuy nhiên, với người Khmer Krom muốn vượt biên giới về Việt Nam, họ cho biết cửa khẩu dự kiến mở cửa trở lại vào đầu tháng 4 tới — nhưng đó chỉ là một phần của vấn đề. Hành trình trở về quê hương với nhiều người vẫn còn đó những rào cản vô hình khó vượt qua hơn cả biên giới địa lý.
Leave a Reply