Sáng thứ Sáu ngày 21/4/2023, một nhóm gồm 6 nhà hoạt động nhân quyền người Khmer Krom, đại diện cho tăng ni và cộng đồng người Khmer bản địa tại vùng đất Nam Bộ, đã trực tiếp trao thư ngỏ ba thứ tiếng (Khmer, Anh, Việt) đến Hòa thượng Thích Thiện Nhơn — Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam — tại văn phòng Giáo hội, đồng thời gửi đến Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại TP. Hồ Chí Minh (Sài Gòn).
6 người dũng cảm đứng ra ký tên
Sáu cá nhân trực tiếp tham gia trao thư gồm: ông Thạch Tha, ông Thạch Kướng, ông Tô Hoàng Chướng, ông Châu Tím, ông Kim Sướn và ông Sơn Phon. Đây là những tiếng nói hiếm hoi dám công khai đối thoại với giới chức tôn giáo nhà nước về một vấn đề vốn bị coi là nhạy cảm.
Chuyện gì đã xảy ra khiến cộng đồng Khmer Krom bức xúc?
Ngòi nổ của sự việc bắt nguồn từ một văn bản do Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Vĩnh Long ban hành, trong đó cấm toàn bộ các chùa Phật giáo Nam tông Khmer trên địa bàn tỉnh tiếp nhận và thờ phụng tượng của Oknha Son Kuy — nhân vật được cộng đồng Khmer Krom tôn vinh là anh hùng dân tộc.
Thư ngỏ đã thẳng thắn bày tỏ sự lo ngại sâu sắc trước việc một tổ chức Phật giáo nhà nước can thiệp vào đời sống tâm linh và văn hóa của người Khmer bản địa, khi ra lệnh cấm thờ phụng một biểu tượng lịch sử của chính cộng đồng họ.
Tượng bị ngăn chặn ngay tại chùa
Đáng chú ý, trước đó, Hòa thượng Kim Samrith — trụ trì chùa Arouneransey (Chak Angkrong) tại huyện Kanchorng, tỉnh Trà Vinh — đã tự bỏ tiền xây dựng tượng Oknha Son Kuy để đặt trong khuôn viên chùa, phục vụ việc tưởng niệm của bà con Khmer Krom. Tuy nhiên, chính quyền địa phương đã can thiệp và ngăn cản, buộc nhà sư phải đưa tượng về cất giữ trong tư gia.
Sự việc này được cộng đồng Khmer Krom trong và ngoài nước theo dõi với thái độ hết sức quan ngại, xem đây là một trong những dấu hiệu cho thấy không gian thực hành văn hóa — tín ngưỡng của người Khmer bản địa tại Việt Nam đang ngày càng bị thu hẹp.
Tiếng nói gửi đến cộng đồng quốc tế
Việc thư ngỏ được gửi đồng thời đến Lãnh sự quán Hoa Kỳ cho thấy cộng đồng Khmer Krom không chỉ muốn đối thoại trong nước, mà còn mong muốn quốc tế chú ý đến tình trạng này. Đây là bước đi hiếm thấy, thể hiện sự quyết tâm bảo vệ bản sắc văn hóa và quyền tự do tín ngưỡng của một cộng đồng thiểu số đang lên tiếng đòi được lắng nghe.
Leave a Reply