Đại dịch COVID-19 không chỉ là thảm họa y tế — với cộng đồng người Khmer Krom đang sinh sống tại vùng đất mà họ gọi là Kampuchea Krom (nay thuộc quản lý của Việt Nam suốt 72 năm qua), đây còn là cuộc khủng hoảng nhân đạo và nhân quyền nghiêm trọng chưa từng có.
Mắc kẹt trong vùng đỏ, không tiền, không lương thực
Trong bối cảnh Việt Nam ghi nhận trung bình gần 20.000 ca nhiễm mới mỗi ngày, chính quyền áp đặt phong tỏa toàn diện tại nhiều tỉnh thành phía Nam kéo dài hơn 3 tháng liên tiếp. Hàng nghìn công nhân nhập cư người Khmer Krom bỗng dưng mất việc làm, không thể di chuyển, không thể về quê, và không có bất kỳ nguồn thu nhập nào để trang trải cuộc sống.
Phần lớn trong số họ là công nhân xây dựng làm việc theo hình thức tự do, không có hợp đồng lao động, không có chủ doanh nghiệp đứng ra bảo lãnh hay hỗ trợ. Khoản trợ cấp mà chính phủ Việt Nam công bố dành cho người lao động bị ảnh hưởng bởi COVID-19 gần như không đến tay những người thực sự cần.
Thanh niên Khmer Krom tự cứu nhau giữa tâm dịch
Trước thực trạng đó, nhiều thanh niên Khmer Krom đã tự đứng ra tổ chức phân phát lương thực cho đồng bào. Ông Thach Khuong, một nhà hoạt động người Khmer Krom làm việc tại TP. Hồ Chí Minh (Prey Nokor), cho biết các phần quà nhân đạo ông trao đến tay công nhân nghèo và người dân trong làng đều đến từ nguồn đóng góp của người Khmer hảo tâm trong và ngoài nước.
Tương tự, anh Yeung Khay, công nhân tại một nhà máy sản xuất đồ nội thất ở tỉnh Đồng Nai, cũng kêu gọi và nhận được sự hỗ trợ từ cộng đồng người Khmer tại Hoa Kỳ để phân phát cho công nhân và người cao tuổi Khmer Krom không có việc làm. Anh thừa nhận không thể tiếp cận được tất cả mọi người vì lệnh phong tỏa ngăn cản di chuyển, nhưng cam kết sẽ cố gắng đến cùng.
Gần 1.000 công nhân đồng loạt xuống đường đòi ăn
Ngày 1 tháng 10 năm 2021, gần 1.000 công nhân Khmer Krom tại TP. Hồ Chí Minh đã tập trung trước chốt kiểm soát, đồng loạt biểu tình phản đối việc bị cách ly cưỡng bức trong khu nhà máy và nhà trọ suốt hơn 3 tháng mà không có đủ lương thực. Họ đeo khẩu trang, hô vang yêu cầu chính quyền cung cấp thực phẩm và giảm tiền thuê nhà.
Người biểu tình tuyên bố thẳng thắn: “Nếu chính quyền không giải quyết, chúng tôi sẽ tự phá rào về quê.” Chính quyền địa phương quận Củ Chi đã phát loa kêu gọi người lao động giải tán và cử đại diện làm việc riêng — nhưng đám đông kiên quyết không rời đi, tiếp tục hô to đòi câu trả lời ngay tại chỗ. Cảnh sát Việt Nam sau đó đã ngăn cản không cho đoàn biểu tình thoát ra khỏi khu cách ly.
Đàn áp nhân quyền núp bóng COVID
Trong khi người dân Khmer Krom vật lộn với cái đói và sự bất công trong phân phối hỗ trợ, các nhà hoạt động nhân quyền Khmer Krom lại đối mặt với một mối đe dọa khác: chính quyền Việt Nam bị cáo buộc đã lợi dụng đại dịch COVID-19 như một cái cớ để siết chặt, đàn áp những người lên tiếng đòi quyền tự do cho cộng đồng Khmer Krom. Các nhà hoạt động cho biết họ liên tục bị theo dõi, sách nhiễu và hạn chế hoạt động trong suốt thời gian phong tỏa.
Thực trạng này phơi bày một nghịch lý đau lòng: trong lúc cả thế giới đoàn kết chống dịch, người Khmer Krom tại Việt Nam vừa phải chống chọi với COVID-19, vừa phải tự lo miếng ăn qua ngày, vừa phải im lặng chịu đựng — nếu không muốn bị trừng phạt vì dám lên tiếng.
Leave a Reply