Ngày 9/4 vừa qua, Hiệp hội Khmer Campuchia Krom tổ chức lễ đón Tết truyền thống dân tộc tại Campuchia. Nhưng đây không chỉ là một buổi lễ mừng năm mới thông thường — đằng sau những lời chúc tụng là tiếng lòng đau đáu của hàng triệu người Khmer Krom đang sống trong vòng kiềm tỏa.
Năm mới, ước nguyện cũ chưa bao giờ thành hiện thực
Ông Sern Yuong, Chủ tịch Ban Thư ký Hiệp hội Khmer Campuchia Krom, thẳng thắn tuyên bố: tình trạng nhân quyền của người Khmer Krom trong năm qua — cả tại Campuchia lẫn tại vùng đất Campuchia Krom (Nam Bộ Việt Nam) — đã tệ hơn so với các năm trước. Nguyên nhân được ông chỉ thẳng: khi người Khmer Krom từ nhiều tổ chức cùng đồng loạt kiến nghị lên Liên Hợp Quốc, đòi thừa nhận quyền của người dân tộc bản địa, chính quyền Việt Nam không những từ chối mà còn liên tục đàn áp, sách nhiễu cộng đồng này.
“Tôi muốn nhân năm mới Khmer truyền thống này, người Khmer Krom sẽ được hưởng quyền tự do tốt hơn năm trước” — ông Sern Yuong bày tỏ, giọng đầy trăn trở.
Ngay tại Campuchia: Bộ Nội vụ công nhận, chính quyền địa phương vẫn kỳ thị
Điều nghịch lý là dù Bộ Nội vụ Campuchia đã chính thức công nhận người Khmer Krom là người Khmer theo mặc nhiên, một số chính quyền địa phương vẫn tiếp tục phân biệt đối xử với cộng đồng này. Ông Sern Yuong kêu gọi các cấp chính quyền nơi có người Khmer Krom sinh sống cần hiểu rõ hơn về cộng đồng này, đồng thời hợp tác với Hiệp hội để đảm bảo người Khmer Krom tại Campuchia được hưởng đầy đủ quyền lợi như mọi công dân Khmer khác.
“Bây giờ họ chỉ gọi lên hỏi rồi thả — nhưng trước đây, bị gọi là vào tù thẳng”
Ông Tang Sarak, Chủ tịch khu vực Campuchia của Liên đoàn Khmer Campuchia Krom, phân tích tình hình nhân quyền theo hai chiều:
- Tiêu cực: Chính quyền Việt Nam, đặc biệt tại tỉnh Sóc Trăng (Khleang), vẫn đang siết chặt và đàn áp người Khmer Krom không phân biệt già trẻ. Tình trạng này sẽ không tự nhiên biến mất chỉ vì sang năm mới.
- Tích cực: So với giai đoạn 1979–1985, tình hình đã “dễ thở” hơn đôi chút. Thời đó, hễ bị chính quyền Việt Nam triệu tập là lập tức bị bắt giam không cần xét xử. Còn hiện tại, người bị gọi lên thẩm vấn vẫn còn cơ hội được thả về.
Tuy nhiên, ngay tại Campuchia, người Khmer Krom vẫn đang thiếu hụt giấy tờ pháp lý, và mỗi khi Hiệp hội tổ chức họp, vẫn có người của chính quyền đến theo dõi, giám sát. Điểm sáng duy nhất là đời sống kinh tế của người Khmer Krom định cư tại Campuchia đang dần được cải thiện.
Liên đoàn tuyên bố: Sẽ trực tiếp xuống vùng đất Campuchia Krom
Trong thư chúc mừng năm mới Thỏ — Bính Ngũ, Phật lịch 2567, do ông Sern Huar, Chủ tịch Liên đoàn Khmer Campuchia Krom ký tên, tổ chức này công bố kế hoạch trực tiếp hoạt động tại vùng đất Campuchia Krom, củng cố nền tảng tổ chức, đẩy mạnh bảo vệ nhân quyền và thực thi chiến lược SDG (Mục tiêu Phát triển Bền vững) gắn với quyền tự quyết cho người Khmer Krom ngay trên mảnh đất của tổ tiên họ.
Năm mới đã đến — nhưng với hàng triệu người Khmer Krom, cuộc đấu tranh cho tự do và phẩm giá vẫn còn dài phía trước.
Leave a Reply