Rạng sáng ngày 23/3, gần 100 cán bộ, cảnh sát Việt Nam — cả thường phục lẫn sắc phục — mang theo dùi cui gỗ, dùi cui điện và 3 máy cưa ồ ạt tiến vào chùa Mongkol Borey Tro Num Sek tại huyện Phsar Thmei, tỉnh Long An (Hậu Giang theo tên Khmer Krom). Mục tiêu: hạ đổ cây Koki thiêng liêng hơn 700 năm tuổi, được xem là di sản quốc gia của người Khmer Krom.
Cảnh sát đánh sư sãi, ít nhất 4 người bị thương
Sau hơn 3 tiếng vừa thuyết phục vừa đe dọa không thành, khi thấy ngày càng đông sư sãi và phật tử từ chùa Mongkol Borey và chùa Sal Von Uytean Prek Chhuk kéo đến ôm gốc cây cản lại, lực lượng chức năng đã ra tay. Họ xông vào đánh đập, kéo lê những người đang ôm chặt gốc cây cổ thụ. Ít nhất 2 nhà sư và 2 phật tử Khmer Krom bị thương do bạo lực của lực lượng chức năng.
Người phụ nữ thách thức cả trăm cảnh sát: “Tôi sẵn sàng chết ở đây”
Bà Thach Thi Sa Bit — người đã hiến đất xây trường ăn chay tại làng Kan Reng, đồng thời là cựu đảng viên, vợ và mẹ của cựu chiến binh — nhất quyết ngồi ôm gốc cây Koki dù bị vây ép tứ phía. Bà thẳng thắn nói thẳng với cảnh sát bằng tiếng Việt: “Tôi đã làm cộng sản, tôi biết hết các chiêu rồi. Tôi mà rời gốc cây này, các anh sẽ cưa ngay.” Bà còn tuyên bố: “Chính quyền đang chà đạp người dân. Tôi sẵn sàng chết ở đây vì hài cốt ông bà cha mẹ tôi và nhiều phật tử Khmer Krom khác đang nằm dưới gốc cây này.”
Tiếng khóc nghẹn ngào phát trực tiếp trên mạng
Bà Song Chinta, một nhà hoạt động xây dựng trường học tại làng Kan Reng, phát trực tiếp toàn bộ sự việc dù liên tục bị đe dọa, giật điện thoại. Giữa tiếng cảnh sát Việt Nam la hét cấm quay phim, bà nghẹn ngào cầu cứu: “Bà con ơi, họ đang đánh sư sãi của chúng ta! Phật tử Khmer Krom ơi, hãy đến giúp!”
Đây là lần thứ 2 — và lần nào cộng đồng cũng chặn được
Đây không phải lần đầu tiên xảy ra sự việc tương tự. Lần trước, vào ngày 7/10/2021, sư sãi và phật tử đã phải kéo đến trực tiếp gặp trụ trì và ban quản trị chùa để phản đối khi nghe tin chính quyền có ý định đốn cây. Khi đó, cộng đồng đưa ra 3 điều kiện tiên quyết: (1) Phải có sự đồng thuận của toàn thể phật tử trước khi hạ cây; (2) Bên thực hiện phải chịu hoàn toàn trách nhiệm nếu xảy ra tai nạn; (3) Sau khi hạ cây, phải công khai minh bạch gỗ sẽ được sử dụng vào mục đích gì, ở đâu.
Nhà sư lên tiếng: “Không ai phản đối chặt cây, nhưng phải có kế hoạch rõ ràng”
Đại đức Thach Chan Tara, giáo thọ sư chùa Mongkol Borey Tro Num Sek, phát biểu ngay tại hiện trường sáng 23/3: “Không ai phản đối việc hạ cây, nhưng phải ngồi lại bàn bạc trước — ai chịu trách nhiệm, nếu có người chết trong lúc cưa thì ai đền? Từ xưa đến nay cây Koki này đã từng gây tai nạn cho người chặt nó. Hơn nữa, kéo quân đến cưa mà không có sự đồng ý thì khác gì chính quyền đang xâm phạm chùa chiền?”
Thanh niên Khmer Krom: “Đây là hành động xóa bỏ lịch sử Campuchia Krom”
Giới trẻ Khmer Krom khẳng định: dù cây có chết và mục ruỗng thật, vẫn còn nhiều giải pháp kỹ thuật an toàn khác như gia cố trụ chống đỡ — không nhất thiết phải chặt hạ. Họ cáo buộc cách hành xử của chính quyền Việt Nam là nhằm xóa bỏ dấu tích lịch sử của người Khmer Krom, vi phạm cả luật pháp trong nước lẫn công ước quốc tế về bảo vệ di sản văn hóa.
Leave a Reply