CHẤN ĐỘNG: Thuế 12,5% từ Mỹ vạch trần ảo tưởng “rồng châu Á” của Việt Nam!

12,5% — con số khiến giấc mơ “biến thành rồng” rung lên bần bật

Mức thuế quan 12,5% mà Washington áp lên hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam có thể chưa đủ để quỳ gối nền kinh tế nước này. Nhưng nó đã làm được một chuyện đáng sợ hơn: xé tan lớp sương mù của những bản báo cáo tăng trưởng hồng hào mà giới chức từng hãnh diện suốt nhiều năm.

Và ngay khi hàng hóa xuất khẩu bị đánh thuế cao hơn, một câu hỏi lạnh lẽo lập tức nổi lên: Việt Nam có thực sự đang tạo ra giá trị, hay chỉ đang ngồi ở cuối dây chuyền để lo khâu sản xuất cuối cùng?

“Trạm lắp ráp thế giới” — vinh quang thật hay chỉ là ảo ảnh?

Suốt nhiều năm trời, mô hình “cơ sở sản xuất giá rẻ” được ca ngơi như tấm vé vàng đưa Việt Nam bước ra sân khấu toàn cầu. Các tập đoàn ngoại ồ ạt kéo đến, nhà máy mọc lên như nấm, kim ngạch xuất khẩu tăng phi mã. Những con số trông thật đẹp mắt. Nhưng đằng sau đó là gì?

Nếu phần lớn giá trị nằm ở nơi khác, còn Việt Nam chủ yếu chỉ lo gia công và lắp ráp, thì nền kinh tế đó khác gì một công nhân thuê khoe doanh thu của ông chủ? Đó là câu hỏi mà đến chính những người hoạch định cũng ngại đối mặt.

Khi thuế thay đổi, “ảo tưởng phồn vinh” vỡ vụn

Lúc thuế quan đảo chiều, lớp vỏ hào nhoáng lập tức bị đưa lên bàn kiểm định. Việt Nam không thể mãi vin vào lợi thế nhân công rẻ, đất đai rẻ, hay những chính sách ưu đãi để cạnh tranh. Con đường ấy đã đến hồi đóng cửa.

Có lẽ đã đến lúc giới hoạch định phải đứng trước một câu hỏi hóc búa mà không thể né tránh:

• Việt Nam muốn trở thành một nền kinh tế thực sự tạo ra giá trị?
• Hay sẽ tiếp tục làm dây chuyền lắp ráp cho thế giới, rồi tự hào về những con số xuất khẩu?

Sự thật nhục nhã đằng sau những con số “khủng”

Đâu đó vẫn có những tiếng hô hào về tăng trưởng xuất khẩu, về vị thế mới của Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu. Nhưng 12,5% thuế từ Mỹ đã lạnh lùng phơi bày một thực tại: nếu rút ra phần lắp ráp gia công, Việt Nam còn giữ lại được bao nhiêu giá trị thực sự? Bao nhiêu đồng vốn thực sự ở lại đất nước, thay vì chảy về công ty mẹ ở nơi khác?

Giấc mơ trở thành “rồng châu Á” vốn dĩ không tệ. Nhưng nếu chỉ dùng mô hình gia công rẻ mạt để nuôi giấc mơ ấy, thì sớm muộn giấc mơ cũng chỉ là ảo ảnh trên giấy — và thuế quan 12,5% chỉ là hồi chuông đầu tiên cảnh tỉnh.

Dư luận dậy sóng: ai sẽ chịu trách nhiệm?

Câu hỏi giờ đây không còn là Việt Nam có bị tổn thương hay không — mà là ai đã nuôi dưỡng ảo tưởng này suốt bao năm qua, và bao giờ mới dám thay đổi? Nếu vẫn tiếp tục tự ru mình bằng những báo cáo đẹp, thì mức thuế kế tiếp sẽ không chỉ là 12,5%.