Trong suốt nhiều năm qua, hàng trăm người Thượng ở Tây Nguyên Việt Nam đã phải liều mình vượt biên sang Campuchia và Thái Lan để tìm kiếm sự bảo vệ, bỏ lại sau lưng quê hương, gia đình và tất cả những gì họ có. Nguyên nhân: họ bị chính quyền Việt Nam đàn áp tôn giáo, tước đoạt đất đai tổ tiên và vi phạm nhân quyền một cách có hệ thống.
Tổ chức MHRO: Hơn một thập kỷ đấu tranh không ngừng nghỉ
Tổ chức Nhân quyền Người Thượng (MHRO) — có trụ sở tại Mỹ — đã liên tục lên tiếng kể từ năm 2011, đưa hồ sơ vi phạm nhân quyền của Hà Nội ra trước các diễn đàn quốc tế quyền lực nhất thế giới. Từ Quốc hội Mỹ, Bộ Ngoại giao Mỹ, cho đến Ủy ban Liên Hợp Quốc về Xóa bỏ Phân biệt Chủng tộc (CERD) tại Geneva — MHRO đều có mặt, tay cầm bằng chứng, miệng tố cáo.
Tháng 1/2012, Giám đốc điều hành MHRO đã ra làm chứng trực tiếp trước Tiểu ban Châu Phi, Sức khỏe Toàn cầu và Nhân quyền thuộc Ủy ban Đối ngoại Quốc hội Mỹ. Chưa đầy một tháng sau, đoàn đại biểu MHRO bay thẳng sang Geneva, Thụy Sĩ, nộp báo cáo trực tiếp lên Ủy ban CERD của Liên Hợp Quốc.
Liên minh lịch sử: Người Thượng, Chăm và Khmer Krom đoàn kết
Tháng 9/2012, một sự kiện chưa từng có trong lịch sử xảy ra: người Thượng, người Chăm và người Khmer Krom — ba cộng đồng bản địa cùng chịu chung số phận bị áp bức tại Việt Nam — đã chính thức thành lập Hội đồng Người Bản địa tại Việt Nam Ngày nay (CIP TVN). Đây là liên minh đấu tranh chưa có tiền lệ, gây chấn động cộng đồng người Việt hải ngoại.
Năm 2013, liên minh này tiếp tục tấn công ngoại giao dồn dập: đoàn đại biểu gặp Thượng nghị sĩ Kay Hagan, gặp Bộ Ngoại giao Mỹ, gặp Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) để yêu cầu đưa quyền của người bản địa vào hiệp định TPP — thỏa thuận thương mại khổng lồ giữa Mỹ và Việt Nam. Cùng ngày, luật sư người Thượng Anna Ksor Buonya đứng trước Quốc hội Mỹ, đọc thẳng vào mặt các nghị sĩ danh sách dài những vụ vi phạm nhân quyền mà đồng bào bà phải gánh chịu tại Tây Nguyên.
Chính quyền ép mục sư đăng ký vào nhà thờ quốc doanh
Năm 2014, tình hình không những không cải thiện mà còn tệ hơn. Chính quyền Việt Nam leo thang chiến dịch ép buộc các mục sư người Thượng phải đăng ký hoạt động tôn giáo với nhà nước và chỉ được phép sinh hoạt trong các nhà thờ do chính phủ phê duyệt. Tháng 3/2014, Giám đốc MHRO một lần nữa ra điều trần trước Quốc hội Mỹ trong phiên họp về “Đăng ký hoạt động tôn giáo tại Việt Nam”. Sự đàn áp tôn giáo này không chỉ nhắm vào người Thượng — người Chăm, Khmer Krom và Hmong đều là nạn nhân trong nhiều thập kỷ qua.
Từ Quốc hội Mỹ đến Nghĩa trang Quốc gia Arlington
Năm 2015 chứng kiến hàng loạt hoạt động đấu tranh ngoại giao dồn dập:
- Tháng 1/2015: MHRO gặp luật sư quốc tế và các cố vấn cấp cao của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ để thảo luận về chính sách của Washington đối với Hà Nội.
- Tháng 3/2015: Giám đốc MHRO và Mục sư Y Hin Nie gặp trực tiếp Đại sứ Mỹ về Tự do Tôn giáo Quốc tế tại Washington, DC.
- Tháng 5/2015: Hơn một trăm người Thượng, Khmer Krom và Chăm tổ chức lễ tưởng niệm trang trọng ngay tại Nghĩa trang Quốc gia Arlington — vinh danh những đồng minh đã hy sinh trong chiến tranh Việt Nam.
- Tháng 6/2015: Các vũ công người Thượng và Chăm biểu diễn văn hóa truyền thống tại Trung tâm Nghệ thuật Kennedy ở Washington, DC, trong lễ kỷ niệm 40 năm lịch sử Việt-Mỹ-Người Thượng.
Cuộc đấu tranh của người Thượng Tây Nguyên vẫn chưa kết thúc. Trong khi cộng đồng quốc tế dần lắng nghe, hàng ngàn người vẫn đang sống trong sợ hãi trên chính mảnh đất tổ tiên của mình — chờ đợi một ngày công lý được thực thi.
Leave a Reply