Năm 2022 khép lại với hàng loạt vụ bắt bớ, đánh đập và cưỡng bức nhận tội nhắm vào người Khmer Krom — cộng đồng người Khmer bản địa sinh sống tại vùng đất mà họ gọi là Kampuchea Krom (tức vùng đồng bằng sông Cửu Long thuộc miền Nam Việt Nam). Thế nhưng, thay vì im lặng, họ tuyên bố năm 2023 sẽ đấu tranh mạnh mẽ hơn bao giờ hết.
Bị tra tấn, ép nhận tội những việc không làm
Hai thanh niên Khmer Krom là Yeung Khay và Thach Kuong — những người hoạt động tích cực trong lĩnh vực nhân quyền và quyền của người bản địa — đã bị nhà chức trách Việt Nam bắt giam, thẩm vấn và bị cưỡng ép thú nhận những tội danh mà họ khẳng định mình không hề phạm phải. Đây là những trường hợp được Báo cáo viên Đặc biệt của Liên Hợp Quốc về quyền người bản địa nêu đích danh trong tháng 10 vừa qua, khi yêu cầu Việt Nam giải trình về hàng loạt cáo buộc vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.
Một trường hợp gây chấn động khác là Thach Rin — bị kết án 6 tháng tù giam chỉ vì chia sẻ lịch sử Kampuchea Krom, phổ biến kiến thức về quyền con người và các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDG) của Liên Hợp Quốc, cùng với cáo buộc “xúc phạm danh dự” cố lãnh tụ Hồ Chí Minh.
Sư sãi bị đánh, chùa chiền bị đập phá
Không chỉ giới trẻ, ngay cả các nhà sư Khmer Krom cũng không thoát khỏi làn sóng đàn áp. Một vị sư đã bị một nhóm người có vũ trang hành hung gây thương tích. Nhà chức trách Việt Nam bị cáo buộc liên tục gây cản trở việc thực hành tôn giáo của tăng đoàn, thậm chí tìm cách phá hủy các trường học Khmer Krom — nơi dạy tiếng mẹ đẻ và văn hóa bản địa cho thế hệ trẻ. Báo cáo viên Đặc biệt của Liên Hợp Quốc đã yêu cầu Việt Nam phản hồi chính thức trong vòng 60 ngày, song đến nay Hà Nội vẫn chưa có bất kỳ câu trả lời nào.
“Chúng tôi sống không có tự do — đau lắm”
Chính Yeung Khay, dù vừa trải qua những ngày bị giam cầm và thẩm vấn, vẫn lên tiếng với Đài Á Châu Tự Do (RFA): “Nếu được, tôi muốn người Khmer Krom được độc lập, vì chúng tôi đang sống dưới sự kiểm soát của người Việt. Chúng tôi sống không có quyền tự do — đau lắm.” Lời tâm sự đó phản ánh nỗi uất nghẹn của hàng triệu người Khmer Krom đang sinh sống trên chính mảnh đất tổ tiên của mình.
Liên đoàn Khmer Krom: Năm 2023 sẽ vận động Mỹ và EU vào cuộc
Ông Prak Serivuth, Chủ tịch điều hành Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom, nhận định năm 2022 là một năm lịch sử khi cộng đồng Khmer Krom lần đầu tiên tổ chức thành công nhiều sự kiện lớn kỷ niệm Tuyên ngôn của Liên Hợp Quốc về Quyền của Người bản địa (UNDRIP) và Tuyên ngôn Nhân quyền Quốc tế — bất chấp mọi sự cản trở từ phía Việt Nam. Mạng xã hội được Liên đoàn sử dụng triệt để để giáo dục người Khmer Krom hiểu rõ quyền lợi của mình, từ đó dám công khai yêu cầu Việt Nam tôn trọng luật pháp quốc tế.
Bước sang năm 2023, Liên đoàn tuyên bố sẽ đẩy mạnh vận động tại Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu (EU), nhằm ba mục tiêu cụ thể: đòi quyền tự quyết cho người Khmer Krom, đòi trả lại ruộng đất đã bị tịch thu cho nông dân Khmer Krom, và bảo đảm quyền tự do tôn giáo. Thượng tọa Thi Thi Thammo, Giám đốc liên tôn giáo của Liên đoàn, cũng kêu gọi toàn thể cộng đồng tiếp tục kiên trì đấu tranh bất bạo động để giành lại quyền tự quyết trong tương lai.
Về phía Việt Nam, chính phủ Hà Nội vẫn tiếp tục bác bỏ mọi cáo buộc vi phạm nhân quyền và quyền tự do tôn giáo đối với người Khmer Krom, đồng thời chưa đưa ra bất kỳ phản hồi chính thức nào trước các câu hỏi của Báo cáo viên Đặc biệt Liên Hợp Quốc.
Leave a Reply