Trong khi người Khmer tại Campuchia nô nức đón mừng năm mới truyền thống, thì tại vùng đất Campuchia Krom — tức Nam Bộ Việt Nam ngày nay — hàng triệu người Khmer Krom lại đón Tết trong bầu không khí nặng nề của sự kiểm soát và đàn áp. Nhưng bất chấp tất cả, họ vẫn chọn cách phản kháng riêng của mình.
Cắm cờ trước nhà — Thông điệp không thể bịt miệng
Hình ảnh gây chú ý nhất mùa Tết năm nay: hàng loạt thanh niên Khmer Krom đồng loạt cắm cờ Khmer Krom ngay trước cửa nhà mình. Đây không chỉ là nghi thức đón năm mới — đây là lời tuyên bố công khai về khát vọng tự quyết của một dân tộc đang bị gạt ra ngoài lề ngay trên mảnh đất tổ tiên của chính họ.
Bị cấm tụ tập, bị chặn đường — Tết mà như bị quản thúc
Anh Thạch Kướng, một thanh niên Khmer Krom tại tỉnh Trà Vinh, tiết lộ với Đài Á Châu Tự Do (RFA) rằng chính quyền địa phương đã thẳng tay ngăn cấm người dân tụ tập tại nhà anh để ăn mừng năm mới, chỉ vì họ xem anh là “nhà hoạt động quyền dân tộc bản địa”. Không dừng lại ở đó, lực lượng chức năng còn lập các chốt kiểm soát trên đường, ngăn không cho thanh niên Khmer Krom đi xe máy ra đường vui Tết — một điều mà bất kỳ công dân bình thường nào cũng được làm.
Bị phạt tiền vì… đăng bài về nhân quyền
Nhà hoạt động nhân quyền Tô Hoàng Chương từng bị chính quyền Việt Nam phạt hàng trăm đô la chỉ vì sử dụng mạng xã hội để chia sẻ thông tin về nhân quyền và lịch sử vùng đất Khmer Krom. Nhưng thay vì im lặng, anh tiếp tục đấu tranh. Anh chia sẻ với RFA: “Mong ước cuối cùng của tôi là Liên minh hãy kiện lên chính phủ Việt Nam, yêu cầu họ tôn trọng nhân quyền và quyền của người Khmer Krom bản địa.”
Gần đây, khoảng 10 thanh niên Khmer Krom khác cũng bị triệu tập, đe dọa buộc phải ngừng mọi hoạt động vận động — lý do: họ đã dám đăng tải Tuyên ngôn của Liên Hợp Quốc về quyền của các dân tộc bản địa lên mạng xã hội.
7 triệu người, 21 tỉnh — và 74 năm không được công nhận
Ít ai biết rằng vào ngày 4/6/1949, thực dân Pháp đã ngang nhiên cắt 21 tỉnh của người Khmer — vùng đất mà người Khmer Krom gọi là Campuchia Krom — trao cho Việt Nam mà không hề có sự đồng ý của chủ nhân thực sự. Đến nay đã 74 năm trôi qua, khoảng 7 triệu người Khmer Krom vẫn đang sinh sống trên chính mảnh đất tổ tiên của họ, nhưng vẫn không được Hà Nội công nhận là “dân tộc bản địa” — dù Việt Nam đã ký và phê chuẩn Tuyên ngôn Liên Hợp Quốc về quyền dân tộc bản địa từ năm 2007.
Thủ tướng gửi lời chúc — nhưng không cho nghỉ lễ
Cuối tháng 3 vừa qua, Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính có gửi thư chúc mừng năm mới đến cộng đồng Khmer Krom. Thế nhưng, trong thư đó, ông chỉ xem họ là “dân tộc thiểu số” — và quan trọng hơn, chính phủ vẫn từ chối cho người Khmer Krom được nghỉ 3 ngày Tết truyền thống của họ, trong khi người Kinh được nghỉ Tết Nguyên Đán dài ngày một cách đương nhiên.
Tiếng nói từ hải ngoại: “Việt Nam đang cố xóa sổ văn hóa Khmer”
Hòa thượng Sơn Yingrattana — trụ trì chùa Khemararangsi tại San Jose, Hoa Kỳ, đồng thời là Trưởng Ban Thông tin của Liên đoàn Khmer Kampuchea Krom — lên tiếng mạnh mẽ: “Thực ra chính phủ Việt Nam có ý đồ và tham vọng xóa bỏ truyền thống, phong tục tập quán của người Khmer trên vùng đất Campuchia Krom — nơi họ là chủ nhân bản địa — ngay trong dịp Tết năm mới.”
Ông cũng kêu gọi Việt Nam phải cho phép người Khmer Krom được nghỉ lễ dân tộc 3 ngày — đúng như quyền mà người Việt được hưởng trong dịp Tết của họ. Trong lời chúc năm mới, ông tha thiết: “Với tư cách là một tu sĩ Phật giáo Khmer Krom, tôi kính chúc đồng bào Khmer Krom sức khỏe dồi dào và sớm được hưởng quyền tự do, tự quyết trên chính quê hương mình.”
Leave a Reply