Tuyên bố một đằng, làm một nẻo
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng gần đây lên tiếng khẳng định người Khmer là “bộ phận quan trọng” trong cộng đồng 54 dân tộc thiểu số tại Việt Nam, được sống bình đẳng, hòa thuận và cùng đóng góp xây dựng đất nước. Thế nhưng, các chuyên gia pháp lý và nhà hoạt động người Khmer Krom đang đưa ra bằng chứng cho thấy thực tế hoàn toàn trái ngược — và trái ngay với chính Hiến pháp Việt Nam.
Ba hình thức đàn áp bị vạch trần năm 2023
Tại sự kiện kỷ niệm 16 năm Liên Hợp Quốc thông qua Tuyên ngôn về Quyền của người bản địa (ngày 16/9/2023), ông Thạch Chantrea — Chủ tịch Hội đồng Thanh niên Khmer Campuchia Krom — trình bày báo cáo nêu rõ ba hình thức đàn áp nghiêm trọng đang xảy ra:
- Bắt giam vì lên mạng xã hội: Người Khmer Krom bị bắt và tống giam chỉ vì chia sẻ thông tin về quyền của người bản địa trên mạng xã hội.
- Can thiệp vào văn hóa, truyền thống: Chính quyền Việt Nam bị tố cố tình xâm phạm hot động nội bộ của các ngôi chùa Khmer — điển hình là chùa Trà Nóc Sek tại tỉnh Long Hồ — đồng thời hậu thuẫn việc biểu diễn các điệu múa, bài hát của người Khmer theo phiên bản bị bóp méo, sai lệch so với nguyên gốc.
- Xâm phạm Phật giáo Theravada: Chính quyền thay đổi thủ tục xuất gia của thanh niên, buộc phải xin phép nhà nước thay vì chỉ cần sự đồng ý của cha mẹ;ép buộc tăng ni Khmer Theravada phải hành lễ theo phẩm trật Phật giáo Đại thừa của người Kinh; và cửán bộ mặc thường phục theo dõi, giám sát các nhà sư và Phật tử ngay trong khuôn viên chùa.
Nhà sư bị xe máy tông sau khi dự sự kiện nhân quyền
Ông Thạch Chantrea dẫn trường hợp Thượng tọa Yeong Khay bị xe máy tông ngay sau khi rời khỏi một sự kiện cộng đồng. “Nếu bị xe tông ngã thì người ta có thể chết. Vậy pháp luật của Việt Nam ở đâu?” —ông đặt câu hỏi thẳng thắn, đồng thời nhấn mạnh sự mâu thuẫn khi Việt Nam là thành viên thường trực của cácơ quan nhân quyền Liên Hợp Quốc nhưng lại để xảy ra những sự việc như vậy.
Chuyên gia luật: Vi phạm thẳng vào Hiến pháp 2013
Tiến sĩ Sơn Chum Chuan — Tổng thư ký Hội người Khmer Campuchia Krom vì Nhân quyền và Phát triển, đồng thời là luật sư — chỉ ra rằng Hiến pháp Việt Nam sửa đổi ngày 28/11/2013 đã quy định rõ ràng tại Chương 2, Điều 14 rằng quyền công dân về chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội được nhà nước công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm. Điều 25 cũng khẳng định công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội và biểu tình.
Ngoài ra, Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo được thông qua năm 2016 — một đạo luật mà cộng đồng Khmer Krom từng vận động phản đối mạnh mẽ — tại Điều 40 cho phép nhà nước can thiệp vào chương trình giảng dạy tôn giáo thông qua phối hợp với các bộ ngành liên quan.Ông Sơn Chum Chuan cho rằng đây là công cụ để kiểm soát sinh hoạt tôn giáo của các cộng đồng dân tộc thiểu số.
Công pháp quốc tế cũng bị phớt lờ
Tiến sĩ Sơn Chum Chuan cũng viện dẫn Tuyên ngôn Nhân quyền Quốc tế 1948: Điều 1 khẳng định mọi người sinh ra đều tự do và bình đẳng về phẩm giá và quyền lợi; Điều 2 cấm phân biệt đối xử dựa trên chủng tộc, màu da, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo hay nguồn gốc dân tộc; Điều 7 bảo đảm mọi người đều bình đẳng trước pháp luật và được pháp luật bảo vệ như nhau, không có ngoại lệ. Theoông, những hành vi đang xảy ra với người Khmer Krom là vi phạm trực tiếp tất cả các điều khoản trên.
Leave a Reply