Người dân Việt Nam vừa mới “thở phào” sau đợt sáp nhập xã phường ồ ạt năm ngoái, chưa kịp quen với tên gọi mới, địa chỉ mới thì nay lại nhận tiếp lệnh “khẩn trương tinh chỉnh”. Hàng triệu con người một lần nữa phải lết thân đến các cơ quan hành chính để làm lại đống giấy tờ rối rắm — trong khi những người ngồi trên cao chỉ việc nhìn bản đồ rồi vẽ lại ranh giới như chơi trò xếp hình.
Sáp nhập xong lại… sáp nhập tiếp
Chưa đầy một năm sau đợt tái cơ cấu địa giới hành chính quy mô lớn, làn sóng sáp nhập xã phường mới lại tiếp tục được triển khai trên cả nước. Người dân — đặc biệt là những người lớn tuổi, người ở vùng nông thôn — đang phải đối mặt với vòng lặp thủ tục giấy tờ không có hồi kết: đổi hộ khẩu, đổi chứng minh nhân dân, cập nhật địa chỉ trên hàng loạt giấy tờ pháp lý khác. Tất cả đều tốn tiền, tốn thời gian và tốn sức lực.
Câu chuyện chiếc thẻ căn cước: Bài học nhãn tiền
Muốn hiểu vì sao tình trạng này cứ lặp đi lặp lại, hãy nhìn vào chính sách quản lý thẻ căn cước công dân — một tấm thẻ nhựa nhỏ bằng lòng bàn tay nhưng đã được sửa đổi, điều chỉnh tới năm lần bảy lượt: từ mã vạch, gắn chip, đổi tên gọi, xóa thông tin này rồi thêm thông tin kia. Mỗi lần thay đổi, cả nước lại phải đổ xô đi làm lại thẻ, gây ra những đợt ùn tắc, tốn kém và bức xúc không kể xiết.
Nếu một chiếc thẻ căn cước còn không thể được hoạch định ổn định ngay từ đầu, thì kỳ vọng gì vào những quyết sách tầm cỡ quốc gia như tái cơ cấu toàn bộ hệ thống đơn vị hành chính?
Đứt gãy văn hóa — Hệ lụy không thể đo bằng tiền
Không chỉ là chuyện giấy tờ, mỗi lần xáo trộn địa giới hành chính là một lần cắt đứt sợi dây gắn kết cộng đồng. Những cái tên làng, tên xã đã tồn tại hàng trăm năm — gắn liền với ký ức, truyền thống, lễ hội, dòng họ — bị xóa sổ chỉ trong một quyết định hành chính. Giá trị văn hóa bị bào mòn, bản sắc địa phương bị đồng hóa, và người dân mất đi cảm giác thuộc về một vùng đất cụ thể.
Ai được lợi, ai chịu thiệt?
Câu hỏi đặt ra là: những đợt sáp nhập liên tiếp này thực sự phục vụ lợi ích của ai? Các chuyên gia và người quan sát độc lập nhận định rằng vòng lặp nhập — tách — nhập này không xuất phát từ một tầm nhìn chiến lược dài hạn, mà phản ánh tư duy quản lý chắp vá, thử nghiệm sai đâu sửa đấy. Trong khi bộ máy quan liêu loay hoay điều chỉnh, người dân bình thường — đặc biệt là nông dân, người nghèo, người già — mới là những kẻ phải gánh chịu mọi hậu quả thực tế.
- Tốn chi phí làm lại giấy tờ, hồ sơ pháp lý
- Mất thời gian chờ đợi tại cơ quan hành chính
- Gián đoạn sinh hoạt cộng đồng và đời sống văn hóa
- Gây hoang mang, bất ổn tâm lý cho người dân vùng sâu vùng xa
Đất nước cần những chính sách được nghiên cứu thấu đáo, lấy người dân làm trung tâm — không phải những quyết định duy ý chí từ trên xuống rồi để hàng triệu con người dưới đất tự xoay xở với hậu quả.
Leave a Reply