Moussa Tiangari, 56 tuổi — Tổng thư ký tổ chức xã hội dân sự Alternative Espaces Citoyens và là một trong những tiếng nói phản biện mạnh mẽ nhất đối với chính quyền quân sự Niger — đã bị tống giam suốt 18 tháng mà chưa hề được xét xử. Giờ đây, chính Liên Hợp Quốc phải lên tiếng đòi trả tự do cho ông.
Bị bắt tại nhà, biệt giam hai ngày không ai hay biết
Ngày 3/12/2024, Tiangari bị bắt ngay tại nhà riêng ở thủ đô Niamey. Suốt hai ngày sau đó, ông hoàn toàn “bốc hơi” — gia đình và luật sư không biết ông đang ở đâu. Cuối cùng, người ta mới tìm ra ông đang bị giam tại Trung tâm Chống Khủng bố và Tội phạm Xuyên quốc gia — một cơ quan thực thi pháp luật liên ngành đặt tại thủ đô.
Đến ngày 3/1/2025, Tòa án Cấp cao Niamey chính thức buộc tội ông với các cáo buộc rợn người: “tuyên truyền ủng hộ khủng bố” và “âm mưu lật đổ chính quyền thông qua cấu kết với thế lực thù địch nước ngoài”. Thẩm phán điều tra ra lệnh tạm giam ông tại nhà tù Filingué — cách Niamey tới 170 km. Gia đình chỉ được thăm tối đa hai lần mỗi tuần và phải có phép của tòa án.
Có thể bị tử hình — nhưng thậm chí không biết mình bị buộc tội liên quan đến nhóm khủng bố nào
Điều gây phẫn nộ nhất: theo kết luận của Nhóm công tác LHQ về giam giữ tùy tiện, Tiangari đến nay vẫn không được thông báo ông bị cáo buộc có liên hệ với tổ chức khủng bố nào. Dù vậy, với tội danh “cấu kết với thế lực thù địch”, ông hoàn toàn có thể đối mặt với án tử hình.
Trong năm 2025, các luật sư của Tiangari đã ba lần kháng cáo để xin trả tự do cho ông — và cả ba lần đều thất bại. Đến nay, ông vẫn chưa được đưa ra xét xử.
LHQ: Việc giam giữ này là tùy tiện và vi phạm luật quốc tế
Ngày 23/6/2026, Nhóm công tác LHQ về giam giữ tùy tiện — cơ quan chuyên gia độc lập điều tra các trường hợp tước đoạt tự do — chính thức kết luận rằng việc giam giữ Tiangari là tùy tiện, vi phạm luật nhân quyền quốc tế. LHQ kêu gọi chính quyền Niger:
- Trả tự do ngay lập tức cho Tiangari
- Bồi thường thiệt hại cho ông
- Tiến hành điều tra độc lập về vụ giam giữ này
- Quy trách nhiệm cho những người liên quan
Chính quyền quân sự Niger: Liên tiếp đàn áp, rút khỏi các cơ chế giám sát quốc tế
Kể từ khi giành quyền lực qua cuộc đảo chính tháng 7/2023, chính quyền quân sự Niger liên tục nhắm vào các đối thủ chính trị, thành viên xã hội dân sự và nhà báo. Cựu Tổng thống Mohamed Bazoum vẫn đang bị giam giữ tùy tiện. Đáng lo ngại hơn, Niger đã rút khỏi Cộng đồng Kinh tế Tây Phi (ECOWAS) và Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) — hai cơ chế quan trọng có thể giám sát và truy cứu trách nhiệm các vi phạm nhân quyền tại nước này.
Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) nhận định: LHQ đã lên tiếng rõ ràng, giờ là lúc chính quyền quân sự Niger phải hành động — trả tự do ngay cho Tiangari và các tù nhân khác đang mục ruỗng sau song sắt vì những cáo buộc vô căn cứ và mang động cơ chính trị.
===
Leave a Reply