Thủ tướng Campuchia Hún Xen vừa gây chấn động dư luận khi tuyên bố thẳng thừng rằng ông sẵn sàng “đóng hòm và chôn cất” bất kỳ ai dám đòi dùng vũ lực để chiếm lại vùng đất Khmer Krom (Nam Bộ Việt Nam ngày nay) từ tay Việt Nam. Phát ngôn này lập tức kéo theo làn sóng phẫn nộ từ cộng đồng người Khmer trong và ngoài nước.
Tuyên bố gây sốc của Hún Xen
Sự việc bùng phát khi một người dùng Facebook kêu gọi Hún Xen xuất quân đánh Việt Nam để giành lại Khmer Krom — bối cảnh xảy ra đúng lúc chiến tranh Nga-Ukraine đang nóng bỏng. Đáp lại, Hún Xen không ngần ngại phản đòn cực kỳ gay gắt: “Ai giỏi thì tự đi đánh lấy. Còn tôi, tôi sẽ lo đóng hòm và chôn cất cho.” Ông khẳng định quan điểm này đã được ông giữ nhất quán từ tận năm 1995-1996, không hề thay đổi.
Khmer Krom — vùng đất mang nỗi đau 400 năm
Khmer Krom là vùng lãnh thổ mà người Khmer cho rằng đã bị mất dần vào tay Việt Nam trong suốt hơn 400 năm. Đến năm 1949, chính quyền thực dân Pháp chính thức chuyển giao vùng đất này cho Việt Nam kiểm soát — một quyết định mà nhiều người Khmer đến nay vẫn coi là bất hợp pháp và phi đạo lý. Đây luôn là chủ đề nhạy cảm bậc nhất trong nền chính trị Campuchia.
Cơn bão chỉ trích nhắm thẳng vào Hún Xen
Phát ngôn của Hún Xen ngay lập tức hứng chịu làn sóng chỉ trích dữ dội. Nhiều người cáo buộc ông là “tay sai của Việt Nam” và là nhà lãnh đạo vô trách nhiệm trước lãnh thổ của tổ tiên. Một số ý kiến còn cho rằng đáng ra ông nên im lặng còn hơn lên tiếng, bởi cách phản ứng này không mang lại lợi ích quốc gia mà chỉ làm nản lòng những người Khmer Krom đang ngày đêm đấu tranh đòi quyền tự do và bảo tồn bản sắc dân tộc. Thậm chí, nhiều người cho rằng tuyên bố của ông chẳng khác nào đang bao che cho hành động xâm chiếm lãnh thổ của Việt Nam.
Có thể kiện Việt Nam ra tòa án quốc tế không?
Trong khi Hún Xen đóng sầm cánh cửa đối thoại, một số nhà phân tích và trí thức Khmer lại chỉ ra một con đường khác: đưa vụ việc ra Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ). Tiến sĩ Kem Ley — nhà phân tích chính trị nổi tiếng bị ám sát năm 2016 — từng nhiều lần khẳng định Campuchia hoàn toàn có đủ cơ sở pháp lý, địa lý, lịch sử, nhân khẩu học và văn hóa để đòi lại Khmer Krom. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta có bản đồ lưu tại Liên Hợp Quốc. Chúng ta có thể kiện được.”
Tiến sĩ Kem Ley cũng bác bỏ lập luận cho rằng đã “quá muộn” vì Pháp đã trao đất cho Việt Nam: “Chính phủ Campuchia không hề trao đất đó. Một nước khác trao thay. Điều đó giống như tôi tự ý đem nước Mỹ tặng cho Trung Quốc — điều đó không thể hợp lệ nếu chính nước Mỹ không đồng ý.” Tiền lệ lịch sử cũng ủng hộ hướng đi này: chính Hoàng thân Norodom Sihanouk từng đưa Thái Lan ra ICJ năm 1962 và thắng kiện, giành lại đền Preah Vihear.
Campuchia vẫn có thể giúp người Khmer Krom
Dù chưa thể đòi lại lãnh thổ, chính phủ Campuchia vẫn có những việc thiết thực có thể làm ngay. Người Khmer Krom di cư sang Campuchia sinh sống từ lâu đã kiến nghị chính phủ hợp thức hóa quy chế pháp lý cho họ ngang bằng công dân Campuchia, tạo điều kiện để họ xây dựng cuộc sống ổn định mà không bị đe dọa hay sách nhiễu. Đây là điều hoàn toàn nằm trong tầm tay của Phnom Penh — nếu thực sự có ý chí chính trị. Hiến pháp và Luật Quốc tịch Campuchia đều đã quy định rõ nhà nước có trách nhiệm bảo vệ người Khmer ở nước ngoài bằng mọi biện pháp ngoại giao — nhưng trên thực tế, điều đó dường như vẫn chỉ nằm trên giấy.
Leave a Reply