Một làn sóng phẫn nộ đang lan rộng trong cộng đồng người Khmer Krom khắp nơi, sau khi chính quyền tỉnh Bạc Liêu (Việt Nam) ra tay ngăn chặn việc xây dựng đền thờ anh hùng Sena Ta — một trong những biểu tượng kháng chiến lẫy lừng của người Khmer Krom — đồng thời ngang nhiên gán cho câu chuyện về vị anh hùng này là “truyền thuyết hoang đường”, thậm chí đe dọa người khởi xướng với cáo buộc “gây rối loạn xã hội”.
Anh hùng có thật, bị gọi là “truyền thuyết”
Theo các tài liệu lịch sử và lời kể của người dân địa phương, Sena Ta là một trong ba vị anh hùng Khmer Krom — cùng với Sena Suos và Sena Moan — đã kiên cường chiến đấu chống lại làn sóng xâm lược của người Việt vào thế kỷ 19. Năm 1849, ông hy sinh trong một trận phục kích tại vùng Pam Prek Tưk Sap, tỉnh Bạc Liêu. Thi thể ông được đưa về an táng tại làng Kveng Babael, và phần mộ hiện còn nằm phía tây chùa Kveng Babael Phía Bắc, huyện Phước Long, tỉnh Bạc Liêu. Câu chuyện về ông còn được ghi chép rõ ràng trong cuốn sách lịch sử “Đao Thắng Diệt Quân Việt” — một tài liệu cổ được in ấn tại Campuchia.
8 năm trước: Vừa khởi công đã bị công an ập đến đe dọa
Hòa thượng Thi Thi Thamo, Chủ tịch Liên minh Liên tôn giáo Khmer Krom Campuchia Krom, tiết lộ với Đài Tiếng nói Campuchia Krom rằng cách đây 8 năm, một vị sư tên Barang cùng Phật tử thuộc chùa Kveng Babael Phía Bắc đã khởi công xây dựng đền thờ ngay tại vị trí phần mộ của anh hùng Sena Ta. Thế nhưng, công an tỉnh Bạc Liêu lập tức xuất hiện, đe dọa và ép dừng thi công, với lý do công trình “có thể gây bất ổn xã hội” và câu chuyện về Sena Ta “chỉ là truyền thuyết”.
Hòa thượng Thamo phản bác gay gắt: “Người Việt thời chiến còn bịa ra nhân vật Lê Văn Tám — một cậu bé tẩm xăng đốt kho địch — để tôn vinh anh hùng. Chuyện anh hùng của họ toàn là bịa đặt mà vẫn được bảo tồn, còn anh hùng Khmer có thật lại bị ngăn cản. Dù Sena Ta có phải anh hùng hay không, thì đây vẫn là nơi tổ tiên người Khmer đã thờ phụng từ bao đời. Người Khmer Krom là dân tộc bản địa. Việt Nam đã ký công nhận quyền của người bản địa — vậy thì đền chùa, nơi thờ tự của Khmer Krom không thể bị xâm phạm!”
Phần mộ bị san phẳng, người dân không dám đến cúng viếng
Một vị giáo thọ tại chùa Kveng Babael Phía Bắc — xin giấu tên vì sợ bị trả thù — cho biết phần mộ anh hùng Sena Ta hiện chỉ còn lại dấu tích lờ mờ, cách chùa khoảng 100 mét về phía tây. Chính quyền đã cho nạo vét kênh rạch, lấp đất san bằng khu vực xung quanh. Điều đau lòng hơn là từ khi bị đe dọa, người dân Khmer Krom không còn dám đến thắp nhang, cúng viếng vào dịp Tết Khmer hay lễ Pchum Ben như trước nữa.
Ông Thach Phen, 63 tuổi, cựu giáo thọ chùa Prek Chrow gần đó, bức xúc cho biết thêm: chính quyền không chỉ ngăn xây đền mà còn đe dọa sẽ đào bới, di dời phần mộ. Ông nói: “Mộ không cao, nằm bằng phẳng gần bụi cây ven kênh. Công an đe: nếu đào lên mà không thấy hài cốt thì sao? Người dân sợ, không ai dám lên tiếng. Ngay cả mộ thường của người Khmer còn không ai dám đào, huống chi đây là mộ anh hùng được cả cộng đồng tôn kính!”
KKF: Việt Nam vi phạm cả Hiến pháp lẫn luật quốc tế
Phó Chủ tịch điều hành Liên đoàn Khmer Krom (KKF), ông Chao Serei, khẳng định hành động của chính quyền Việt Nam là vi phạm trắng trợn quyền con người và quyền dân tộc bản địa. Ông dẫn chứng: Việt Nam đã ký kết Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (Điều 18, khoản 1 và 2) từ năm 1982, cũng như Tuyên ngôn về Quyền của Người Bản địa (Điều 12) của Liên Hợp Quốc. Theo đó, nhà nước có nghĩa vụ bảo vệ tín ngưỡng và nơi thờ tự của các dân tộc thiểu số bản địa — chứ không phải đàn áp hay ngăn cản.
Ông Chao Serei nhấn mạnh: “Không chỉ mộ Sena Ta ở Bạc Liêu, mà mộ bà Chan ở tỉnh Sóc Trăng, cây Tao của Oknha Sun Kuy ở tỉnh Trà Vinh, và toàn bộ di sản văn hóa lịch sử của người Khmer Krom — tất cả đều là quyền của người bản địa được gìn giữ và thờ phụng. Chính phủ Việt Nam làm vậy là vi phạm chính Hiến pháp của mình và các điều ước quốc tế mà họ đã ký!”
Leave a Reply